Søk i denne bloggen

mandag 5. desember 2022

"Olav V. Ensom majestet. 1946-1991" av Tore Rem

Tore Rem (f. 1967) er ein norsk forfatter, litteraturviter og -kritiker og professor i engelsk litteratur ved Universitetet i Oslo. Han har skrevet om Jens Bjørneboe, og har vore borti Charles Dickens og Henrik Ibsens bibliografi.

Olav V. Ensom majestet. 1946-1991 er tida for nye begynnelser. Krigen er over, familien er tilbake i Noreg, og eit ordinært familieliv kan starte. Vel, så ordinært som ein kronprinsfamilie kan få det. Oppturane i dette tredje og siste bindet står i kø då begge prinsessene og prinsen gifter seg i løpet av 50- og 60-åra. Dei tre ekteskapa byr på hodebry for både konge og regjering på kvar sin måte, men i alle tilfella seirer kjærleiken. For dei som ikkje har lest om dette før, så var svigersønene og svigerdottera alle borgerlige, men Lorentzen var den første (og sju år eldre enn prinsessa), Ferner var fråskilt, og dronning Sonja var av god familie, men ein kronprins gifter seg vel ikkje borgerlig.

Tittelen på boka sier ensom majestet for i 1954 døyr den elska kronprinsesse Märtha. Ho hadde i mange år slitt med sjukdom, og mot slutten av 40-talet og tidleg 50-tal rekreasjonsopphalda i kø. Medan eg las om hennar død rant tårene, og mot slutten hulka eg openlyst. Flaks det ikkje var den boka eg tok med på kafé på lørdag. Dåverande kronprins Olav mister si elska hustru, og som han sjølv sa på dødsleiet 37 år seinare: "Husk at det aldri har vært noen annen enn mor." (s. 579). Barna, og spesielt 17 år gamle prins Harald, mista si kjære mor. Då kong Harald avduka ein statue av si mor på sin 70-årsdag låg kjenslene utenpå både hjå konge og publikum. Statuen er forøvrig nydelig, og må sjåas i Oslo, eg må alltid oppom når eg er i Oslo.

Det som slår meg er skilnaden mellom kong Haakon, kong Olav og kong Harald når dei er sjuke. Det kan godt hende det er tida dei levde i, eller skilnadene deira, men det er likevel påfallende. I 1955 detter kong Haakon og brekker lårhalsen. Kronprins Olav går inn som regent, og kong Haakon gøymer seg for offentligheten til han døyr i september 1957. Kong Olav var sjuk omtrent eitt år før han døyr, og eit av dei siste bileta er nyttårsdagen 1991 (altså 16 dager før han døyr) der han tydeleg redusert er i kyrkja. Kong Harald har hatt sine sjukdomsperioder, og i dag går han stort sett med to krykker ute blant folk. Tidene og monarkene endrer seg.

Tore Rem har brukt eit ukjent antall kjeldemateriell, og han kan ikkje skrive kort. Eg har skumma mykje på 682 sider, men eg har lest min del av kongelige bøker tidlegare. Det som irriterer mest er at den er ikkje skrevet kronologisk. Den er heller tematisk, og for andre kan det fungere, men ikkje for meg. Når det er sagt er den utroleg godt skrevet, og er ein god avslutning på trilogien.

Avslutter ein med ein funfact som ikkje mange er klar over: Kong Olav var det første offeret for Gulf-krigen. Han var så livredd for at krigen nok ein gong skulle kome til Noreg at det gjekk hardt utover den aldrende monarken. 17. januar 1991 gjekk han ut av tiden, og eit nytt blad stod klar. Slik det skal vere. Anbefales!

XOXO

| Utgitt: 2022 | Format: Innbundet, 682 sider | Forlag: Cappelen Damm |

lørdag 3. desember 2022

3 x Penguin Little Black Classics | Poe, Kingsley og Austen


#31 The Tell-Tale Heart er tre historier frå den makabre mesteren Edgar Allan Poe. Det blir hevda at amerikaneren fant opp detektivsjangeren, og mannen kunne sitt fag. Eg har lese alt av Poe tidlegare, men det var eit (u)hyggeleg gjensyn.

#32 A Hippo Banquet er ein samling essays frå Mary Kingsley. Ho var frå Victoria-tida, og reiste verda rundt. Essayene handler om flodhester, gorillaer, elefanter og leoparder i Afrika, og Kingsleys møte med dei. Det er spennande å lese, og artig at det fins kvinner frå Victoria-tida som utforska verda og skreiv om det.

#33 The Beautifull Cassandra er eit utdrag frå Jane Austens Love and Freindship and Other Youthful Writings. Dei vart skrevet i Austens tenår, og var meint som underhaldning for familien. Jane Austen er ein av mine favoritter, og sjølv i tenåra hadde Austen det sarkastiske uttrykket ho er så kjent for, 200+ år etter sin død.


XOXO

| Forfattere: Edgar Allan Poe, Mary Kingsley og Jane Austen | Utgitt: 1839-1846, 1897, 1793 | Format: Heftet, ca 50 sider | Forlag: Penguin Classics |

torsdag 1. desember 2022

Lesesirkel 1001 bøker | Bok utgitt mellom 1901 og 1960


Det er 1. desember, og tid for årets tolvte kategori i lesesirkelen. Kategorien i desember er Bok utgitt mellom 1901 og 1960, og her er det kun årstalet som setter ein stopper. Eg har satt opp Sinclair Lewis' Main Street på mi liste.

Eg vil i år som i fjor sjekke i det stille om boka du har valgt er på den offisielle lista, og mi liste er finsjekket og oppdatert så bruk gjerne den. Eg håper dykk set pris på at eg sjekker boka/bøkene dine, og eg ser og det er liv i emneknaggen #elidas1001lesesirkel på Instagram. I begynnelsen av oktober i fjor laga eg ei gruppe på Goodreads for lettare å få beskjed om kva den enkelte har lest i sirkelen. Bruker du Goodreads, men er ikkje medlem av gruppa og har lyst til det så gi beskjed så kan det ordnes!

Eg set stor pris på eit vink om du har lest i dei ulike kategoriane for sjølv om eg er (i mine auge) ekstremt god til å sjekke ulike sosiale medier så er det ikkje alt eg får med meg. Spør og grav om du lurer på noko, og premiering blir det garantert! God lesnad!

XOXO

Deltakere i sirkelen har lest:

onsdag 30. november 2022

Månadsoppteljing #90 | November i bøker

November var: Mogleg eg høyres ut som ei eldre dame nå (har teknisk sett vore 80 år i mange år, og hadde bursdag tidlegare denne veka), men har ikkje denne månaden gått faderlig fort? Heilt ærleg så var det nettopp august, og nå er me om få timer inne i årets siste månad. November har bydd på tur til ombygd Norli-bokhandel i Stavanger, intervju med Karl Ove Knausgård på Sølvberget og min favoritt: kafélesing.

I november har eg lest: Som alltid litt av alt då ekornleseren hopper frå stokk til vegg.

* Samantha Schweblin: Sju tomme hus (papir frå biblioteket)
* Camara Lundestad Joof: De må føde oss eller pule oss for å elske oss (papir frå biblioteket)
* Jamaica Kincaid: Annie John (papir frå biblioteket) 1001
* George R.R. Martin: A Dance with Dragons (A Song of Ice and Fire #5) (lyd frå Storytel)
* Bent Høie: Uro i koronaens tid (papir frå biblioteket)
* Brynjulf Jung Tjønn: Kvit, norsk mann (papir frå biblioteket)
* Tor Bomann-Larsen og Jan Haug: Fire konger og en dronning. Haakon VIIs arvinger på Norges trone (papir frå biblioteket)
* Karl Ove Knausgård: Om høsten (Årstidsencyklopedien #1) (papir frå biblioteket)
* Shehan Karunatilaka: The Seven Moons of Maali Almeida (papir frå biblioteket)
* Jon Fosse: Raudt, svart (papir frå biblioteket)
* Arthur Conan Doyle: The Valley of Fear (Sherlock Holmes #7) (papir frå biblioteket)
* Geoffrey Chaucer: The Wife of Bath (PLBC #28) (papir frå hylla) OTS
* Michel de Montaigne: How We Weep and Laugh at the Same Thing (PLBC #29) (papir frå hylla) OTS
* Thomas Nashe: The Terrors of the Night (PLBC #30) (papir frå hylla) OTS
* Jeanette Semb: Forbudte følelser (Familien på Villa Solgry #3)
* Matthew Perry: Friends, Lovers and the Big Terrible Thing (digitalt med kindle)
* Edgar Allan Poe: The Tell-Tale Heart (PLBC #31) (papir frå hylla) OTS
* Mary Kingsley: A Hippo Banquet (PLBC #32) (papir frå hylla) OTS
* Jane Austen: The Beautifull Cassandra (PLBC #33) (papir frå hylla) OTS

I november fullførte eg ikkje og fortsetjer med:

* Charlotte Brontë: Villette (papir frå hylla) OTS
* Charles Dickens: Barnaby Rudge (lyd frå Storytel)
* Ann Radcliffe: The Mysteries of Udolpho (digitalt med kindle)
* Lucinda Riley: The Murders at Fleat House (lyd frå Storytel)

I desember skal eg: Sjå lyset i augene på ungane som gler seg til jul akkurat som ein 3-åring, 4-åring og 5-åring skal <3

XOXO

søndag 27. november 2022

"Friends, Lovers and the Big Terrible Thing" av Matthew Perry

Matthew Perry (f. 1969) er ein amerikansk skodespelar og manusforfatter. Han er mest kjent i rolla som Chandler Bing i TV-serien Friends, og frå andre filmer og serier. Biografien Friends, Lovers and the Big Terrible Thing er hans første utgivelse i bokform.

I 2021 såg eg gjenforeningen med Friends på TV, og ingen kunne la vere å sjå korleis dei ulike skodespelarane såg ut. Alle hadde eldes meir eller mindre med stil, også har du Matthew Perry. Halve kloden veit at Perry har gått opp og ned i vekt i takt med sesongane av Friends, men ingen visste kor gale det eigentleg var fatt. I begynnelsen av månaden kom biografien hans, og Matthew Perry skriver utan filter. 
You can track the trajectory of my addiction if you gauge my weight from season to season—when I’m carrying weight, it’s alcohol; when I’m skinny, it’s pills. When I have a goatee, it’s lots of pills.
Perry beskriver livet frå fødsel, hans vakre og unge foreldre, oppveksten i Canada og USA, og korleis han har hoppa bukk over døden fleire gonger. I midten av tjue-åra var han på rehabilitering for første gong, og det er høyst usikkert om det er siste gong. Det er rått og brutalt til tider, ein del skravling, men eit ønske om å få andre til å forstå.

Eg syns boka hans er meget ærleg, litt keisam til tider, og av og til litt vanskeleg å henge med, men alt i alt er den god. Med slike bøker kan det hende du ser på personen bak i eit heilt nytt lys, og Matthew Perry er intet unntak.

XOXO

| Utgitt: 2022 | Format: Kindle, 256 sider | Forlag: Flatiron Books |

søndag 13. november 2022

3 x Penguin Little Black Classics | Chaucer, de Montaigne og Nashe


#28 The Wife of Bath er eit utdrag frå Geoffrey Chaucers meir kjente The Canterbury Tales. Utdraget er av dei mest populære, og kaster eit satirisk blikk på sex og ekteskap i middelalderen. Eg er ikkje kjent med The Canterbury Tales, men vart positivt innstilt frå The Wife of Bath
'Those husbands that I had, Three of them were good and two were bad. The three that I call "good" were rich and old.
#29 How We Weep and Laugh at the Same Thing er ei samling essays frå den franske forfatteren Michel de Montaigne. Samlingen undersøker skilnader mellom tanker og handlinger, og blir sagt å vera glitrande. Eg er ikkje heilt samd i at essays frå renessansen er min kopp te.

#30 The Terrors of the Night er litt av alt. Og absolutt ikkje min kopp te. Thomas Nashe fabulerer over spøkelser, demoner, mareritt og det overnaturlige, og forlaget lurer sine lesere med baksideteksten om demonisk horror og ånder. Hadde Nashe bare klart å halde fokus så hadde det blitt så mykje betre. Forfatterens The Unfortunate Traveller står på 1001-lista. Mogleg den er annleis. Time will show.


XOXO

| Forfattere: Geoffrey Chaucer, Michel de Montaigne og Thomas Nashe | Utgitt: 1372, 1592, 1594 | Format: Heftet, ca 50 sider | Forlag: Penguin Classics |

torsdag 10. november 2022

The 2022 Booker Prize | NoViolet Bulawayo, Percival Everett og Shehan Karunatilaka


NoViolet Bulawayo (f. 1981) er fødd i Zimbabwe og studert i USA. I 2013 debuterte ho med romanen We Need New Names, og hamna på Bookers kortliste som den første kvinnelege afrikanske forfatteren. Med årets roman, Glory, har det skjedd igjen og Bulawayo er tilbake på Booker-listene.

Glory er ein historisk roman med elementer frå George Orwells klassiker Animal Farm. Der Orwell brukte den russiske revolusjonen og Stalin som bakteppe bruker Bulawayo sitt lands historie. Robert Mugabe var president i Zimbabwe og Bulawayo skriver om hans avgang og ettervirkningene på ein satirisk måte. (Og nå er det 2 månader sidan eg las boka, gløymte å skrive om den, og har ingen minner om den så meir har eg ikkje å si om handlinga.) 

Eg hadde store forhåpninger for denne romanen då eg elska We Need New Names, men vart skuffa. Det er godt mogleg papirboka hadde vore betre, for lydboka var ingen god oppleving. Eg fulgte ikkje med i det heile tatt fordi det var så mykje gjentakelser, og det gjekk rett og slett over hodet på meg.

| Tittel: Glory | Utgitt: 2022 | Format: Innbundet, 403 sider | Forlag: Chatto Windus |


Percival Everett (f. 1956) er fødd og oppvokst i USA. Han er forfatter og ein høgt respektert engelskprofessor ved universitetet i California. Everett er ein produktiv forfatter med over 20 titler på samvittigheten. Med romanen The Trees har forfattaren debutert på Booker-listene.

The Trees er ein krimroman med innslag av historie og rasisme. I den vesle byen Money, Mississippi, blir fleire personer brutalt myrda. Når to farga detektiver frå Mississippi Bureau of Investigation kjem til byen blir dei møtt med skepsis og hat frå den lokale sheriffen, hans underordna og fleire andre kvite i Money. Det mystiske med drapene er at for kvar kvite mann som er drept ligger det ein farga mann ved siden av, og det er den same kvar gong. Korleis kan det ha seg? Ifølge historien vart denne farga mannen drept 65 år tidlegare. Er det hemn ute og går?

Percival Everett bretter ut eit lerret og eg er meget fornøgd. Romanen er ein sidevender av rang, og eg høyrte nesten i eit strekk for det var så bra. Endeleg noko bra på Booker-lista, og eg håper denne blir omsett til norsk for eg trenger å anbefale den til alle som liker krim (men leser ikkje engelsk).

| Tittel: The Trees | Utgitt: 2021 | Format: Heftet, 335 sider | Forlag: Influx Press |


Shehan Karunatilaka (f. 1975) er fødd og oppvokst i Sri Lanka. Han har studert på New Zealand og jobba i London, Amsterdam og  Singapore. For sin tredje roman, The Seven Moons of Maali Almeida, mottok Karunatilaka 17. oktober dette årets Booker-pris.

The Seven Moons of Maali Almeida er ein historisk roman med innslag av magisk realisme og LGBT. Hovudpersonen Maali Almeida vakner ein morgon død. Kroppen hans er senka i sjøen og han aner ikkje kven som har drept han. I eit land der kvar mann kjemper for seg, lista over potensielle drapsmenn er lang. Men til og med i livet etter døden er tida knapp. Almeida har sju måner på seg til å føre to personer saman og lede dei til fotografier som vil rocke Sri Lanka.

Vinnaren vart kåra, og eg hadde i grunnen ingen meining om kva eg syns om vinnaren for boka var ulest i øyeblikket. Nå er den lest, og eg sitter igjen med same kjensla som eg normalt gjer ved lesing av bøker frå Asia. Eg ønsker å læra, ønsker å forstå og samstundes er det mykje som går over hodet på meg. The Seven Moons of Maali Almeida er eit godt skrevet bok med ein flott historie som eg håper mange får augene opp for.

| Tittel: The Seven Moons of Maali Almeida | Utgitt: 2022 | Format: Innbundet, 386 sider | Forlag: Sort of Books |

XOXO