Søk i denne bloggen

søndag 29. januar 2023

Stemmens kontinent #3 | "Froskens sanger" av Mririda N'ait Attik

Mririda N'ait Attik (ca. 1900-ca. 1940s) var ein marokkansk poet. Det er lite info om hennar liv, men ifølge Wikipedia gifta ho seg tidleg og på grunn av eit mislukka ekteskap reiste ho. I 40-åra blir det sagt at ho var kurtisane, men etter andre verdskrig har ho forsvunne. Ingen veit med sikkerhet når ho gikk bort.

Froskens sanger er gjendikta av Hanne Bramness, og er ein omsetjing frå Les Chants de la Tassaout de Mririda N’aït Attik. Mririda N'ait Attik var analfabet, og det var den franske soldaten René Euloge som i 1959 skreiv ned sangene hennar og ga dei ut. Sangene er gode, men eg får ikkje noko utav dei. Det trur eg handler om kva dei handler om som skilsmisse, huslige problem og ubesvart kjærleik. Då dei kom ut var dei ganske tabu for slike ting skulle ikkje kome frå poeter, og særleg kvinnelege poeter.

Ein smakebete:

Fornærmelsen (eit utdrag)

Du tar feil, du mor til min forhenværende mann,
hvis du tror jeg lider.
Du kan si til ham som dro fra meg
at de gode og onde dagene vi delte
er visket bort fra tankene, fra hjertet,
slik strå blir spredd for vind...

(...)

Det er som om jeg aldri skulle kjent ham.

Du som var min svigermor, gå og fortell din sønn
at jeg ikke kan huske hans navn!

XOXO

| Utgitt: 1999 | Format: Heftet, 42 sider | Forlag: Cappelen Damm |

I gjendiktningsserien Stemmens kontinent frå Cappelen Damm er det kun kvinnelege lyrikere som har fått plass. Beathe gjorde meg merksam på denne serien rundt jul og eg heiv meg på idéen om å lese alle 25 bøkene. Serien består av internasjonale poeter frå heile verda, og det var kun ei av dei som eg var kjent med frå før. Forfatteren bak The Bell Jar, Sylvia Plath, er representert og bidraget hennar, Tre kvinner, har eg lest tidlegare utan å bli merksam på at Stemmens kontinent var ein serie.

Eg leser lite lyrikk i utgangspunktet, men liker idéen om at det kun er kvinner representert og at det er frå heile verda. Det er den norske lyrikeren Hanne Bramness som er initiativtaker, redaktør og i enkelte tilfelle gjendikter. Eg ser fram til å bli betre kjent med alle 25 bidraga. Beathes progresjon med serien kan følges HER (ekstern lenke).

mandag 23. januar 2023

"Frøken Jean Brodies beste alder" av Muriel Spark

Muriel Spark (1918-2006) var ein populær skotsk forfatter. Ho skreiv ei rekke bøker innan fiksjon og sakprosa, mottok fleire høgthengande priser, var på Bookers kortliste tre gonger og var æresdoktor ved fleire universiteter. Romanen Frøken Jean Brodies beste alder blir omtalt som hennar beste bok.

Frøken Jean Brodies beste alder foregår i Edinburgh i 30-åra. Seks jenter er med i den såkalla Brodie-klikken som er nøye utvalgt av læraren, frøken Brodie. Jentene får delta i frøken Brodies uortodokse undervisning. Kvar og ein av jentene blir fortalt at dei er spesielle for ein ting, og dette skal dei bli berømt for. Skulen til frøken Brodie og jentene ønsker å bli kvitt frøken Brodie, og bare nokon år fram i tid skal ein av dei forråde frøken Brodie. Ingen veit kven, men det skjer i frøken Brodies beste alder.

Min første tanke då eg las denne boka var filmen Mona Lisa Smile (ekstern lenke), og etter det eg husker har noko av den same handlinga. Frøken Jean Brodies beste alder blir beskrevet som morsom og ein moderne klassiker, men eg finner ingenting morsomt med ein jenteklikk på kostskule. Eg klarer ikkje relatere til karakterene, og forstår ikkje korleis Jean Brodie framleis har jobb ved skulen. Ho lærer dei jo ingenting frå ein satt læreplan. Det einaste positive eg fant ved romanen er at den er kort, og nå kan eg levere den tilbake på biblioteket.


Frøken Jean Brodies beste alder er på 1001-lista, og derfor las eg den. Nå kan eg krysse av ei bok i lesesirkelen min, og velge ei anna bok neste gong.

XOXO

| Originaltittel: The Prime of Miss Jean Brodie | Utgitt: 1961 | Min utgåve: 2014, omsett av Merete Alfsen | Format: Innbundet, 143 sider | Forlag: Forlaget Oktober |

søndag 22. januar 2023

Stemmens kontinent #2 | "Svart vin" av Dulce María Loynaz

Dulce María Loynaz (1902-1997) vaks opp og budde så og si halve livet på Cuba. Familien hennar var steinrik og ho hadde ein skjerma oppvekst. Frå 1937 til 1958 ga ho ut eit titals bøker, og i 1922 mottok ho Cervantes-prisen. Det er den spanske Nobel-prisen, og ho var den andre kvinna i historien som mottok den.

Svart vin er gjendikta av Tove Bakke, og har utdrag frå Versos, Juegos de Agua, Poemas sin nombre og Bestiarium. Dikta er både korte og lange, og handler om mykje forskjellig. I tillegg er dikta omsett til nynorsk, og det må vera den beste måten å lesa dikt på.

Eit par smakebeter:

Viss du elskar meg, elsk heile meg

Viss du elskar meg, elsk heile meg,
ikkje i soner av lys eller skugge...
Viss du elskar meg, elsk meg svart
og kvit. Og grå, grøn, blond,
mørk...
Elsk meg dag,
elsk meg natt...
Elsk meg ein tidleg morgon for ope glas!

Viss du elskar meg, del meg ikkje opp:
Elsk heile meg... Eller elsk meg ikkje!

XIV

I det tomme huset har rosene stått lavande raude,
og dei smalvengde svalene har bygt seg reir...

Korfor seier dei at det står tomt?

XOXO

| Utgitt: 1999 | Format: Heftet, 91 sider | Forlag: Cappelen Damm |

I gjendiktningsserien Stemmens kontinent frå Cappelen Damm er det kun kvinnelege lyrikere som har fått plass. Beathe gjorde meg merksam på denne serien rundt jul og eg heiv meg på idéen om å lese alle 25 bøkene. Serien består av internasjonale poeter frå heile verda, og det var kun ei av dei som eg var kjent med frå før. Forfatteren bak The Bell Jar, Sylvia Plath, er representert og bidraget hennar, Tre kvinner, har eg lest tidlegare utan å bli merksam på at Stemmens kontinent var ein serie.

Eg leser lite lyrikk i utgangspunktet, men liker idéen om at det kun er kvinner representert og at det er frå heile verda. Det er den norske lyrikeren Hanne Bramness som er initiativtaker, redaktør og i enkelte tilfelle gjendikter. Eg ser fram til å bli betre kjent med alle 25 bidraga. Beathes progresjon med serien kan følges HER (ekstern lenke).

lørdag 21. januar 2023

"Spare" av Prince Harry

Prins Harry (f. 1984) er nummer fem i den britiske arverekka. Spare er hans debutbok, og tittelen gjenspeiler på det å vera reserven til arvingen. I dag bur prins Harry i USA med sin familie.

Det er mykje det går an å si om om den britiske kongefamilien, men at dei er konservative og satt i deira veremåte er eg ikkje i tvil om. Så sår nokon tvil. Nokon med eit utgangspunkt som det ikkje burde hatt. Ein 12-åring går bak si mors kiste gjennom Londons gater. Og går rett tilbake til kostskolen etterpå. 

Spare er britiske prins Harrys biografi, i hovudsak ført i pennen av J.R. Moehringer, og fortalt i prinsens perspektiv. Han skriver brutalt ærleg, hudlaust og til tider hjerteskjærande om sitt liv frå den skjebnesvangre dagen i 1997 då hans elska Mummy, prinsesse Diana, døyr i ei bilulukke. Samstundes er den avslørende, og eg sår tvil om dei involverte i avsløringane har fått lese boka på forhånd. Dette gjelder i hovudsak kong Charles og prins William. Det er og muligens brot på sikkerhet i boka då prins Harry fortel kor blant anna dronning Elisabeths soverom var.

For å vera heilt ærleg så veit eg ikkje heilt kva prins Harry vil med denne boka, for om målet var ein gjenforening med faren og broren så har han bomma. Det er fleire rojalister som sår tvil om alt stemmer, eller om prins Harry pynter på sannheten for å få meir medkjensle. Eg er litt i begge leire. Prins Harry er ikkje den første som bryter ut av ein kongefamilie, men uten å faktasjekke det så er nok han den som har gjort det med mest publisitet rundt.

Min indre rojalist hadde ein ungpikedraum om å bli prinsesse, og i barndom/ungdom hadde eg prinsen klar. Med dagens medie-bilete er eg sjeleglad for at det ikkje vart prins på meg, men eg stiller spørsmål ved måten prins Harry møter omverda på. Han sier han ønsker eit privatliv, men signerer avtale med Netflix verdt titalls millioner og blir intervjua i hytt og gevær. Han ønsker ikkje at vakter skal fotfølge han, men går til sak om han ikkje får vakter i heimlandet. Kva trenger du vaktene til frå eit land til eit anna?

Dei siste åra har den britiske kongefamilien gått gjennom store endringer. Den største av dei er utan tvil dronning Elisabeths bortgang. Korleis dei neste åra for kongefamilien blir er ikkje satt i stein, og om det er plass til prins Harry oppi dette må andre enn meg svare på. Det som eg derimot trur er at denne måten å gjera det på var ikkje så lurt. I boka fortel prins Harry at han ved fleire anledninger har gjort forsøk på å snakke med familiemedlemmer, men at det har ikkje fungert. Det syns eg er vondt å lesa om med tanke på at prins Harry var ikkje den einaste som gjekk bak kista den dagen i september-97. Hvilke demoner sliter andre med, og er det årsaker til at ingen vil snakke om til dømes prinsesse Dianas død? 

Dette vart litt mange og lause tanker, og eg skal avslutte med å si at eg likte ikkje boka. Eg får ikkje til dei korte kapitla, språket synger ikkje til meg og det er for mange gonger eg tenker at dette trenger eg ikkje vite. Eg har ikkje meir sympati for prins Harry enn før eg las boka, meir nysgjerrig på kva som stemmer og ikkje. Det er mange teorier om det, men ein ting står klart. Britiske medier er nådelause og spesielt mot dei dei ikkje liker. Prins Harry og grevinne Meghan er dessverre (i mine auge) eit par som ikkje er så godt likt. Over og ut!

XOXO

| Utgitt: 2023 | Format: Digitalt med kindle, 409 sider | Forlag: Random House | 

torsdag 12. januar 2023

Stemmens kontinent #1 | "Engelsk kjøter" av Mina Loy

Mina Loy (1882-1966) var fødd i London, England, men reknes ofte som ein stor amerikansk lyriker. Ho veksla heile livet blant ulike kunstneriske uttrykk og kjente seg muligens ikkje heima i poet-rolla. På 40-talet levde ho blant uteliggere i New York før ho døydde gløymt og nærmast ukjent i Colorado, USA. (løselig basert på Cappelen Damms omtale)

Engelsk kjøter er gjendikta av Hanne Bramness og er basert på The Lost Lunar Baedeker/The Last Lunar Baedeker. Det er ei kort bok på ca 50 sider og eg syns det var mykje bra i den. Dikta er for det meste korte og konsise, men rommer meir og enkelte gonger spinner tankene. Mina Loy var og venn med Gertrude Stein og den amerikanske poeten har fått sitt eige dikt.

Eit par smakebeter:

Geniets forsvarstale (utdrag)

Dere kan føde oss
eller vie dere til oss
men disse kroppslige tilfeldighetene
bestemmer ingenting -

Gertrude Stein

Curie
i ordenes laboratorium
knuste hun
bevissthetens tonnasje
frøs den ned
for å utvinne
ordets radium

XOXO

| Utgitt: 1998 | Format: Heftet, 55 sider | Forlag: Cappelen Damm |

I gjendiktningsserien Stemmens kontinent frå Cappelen Damm er det kun kvinnelege lyrikere som har fått plass. Beathe gjorde meg merksam på denne serien rundt jul og eg heiv meg på idéen om å lese alle 25 bøkene. Serien består av internasjonale poeter frå heile verda, og det var kun ei av dei som eg var kjent med frå før. Forfatteren bak The Bell Jar, Sylvia Plath, er representert og bidraget hennar, Tre kvinner, har eg lest tidlegare utan å bli merksam på at Stemmens kontinent var ein serie.

Eg leser lite lyrikk i utgangspunktet, men liker idéen om at det kun er kvinner representert og at det er frå heile verda. Det er den norske lyrikeren Hanne Bramness som er initiativtaker, redaktør og i enkelte tilfelle gjendikter. Eg ser fram til å bli betre kjent med alle 25 bidraga. Beathes progresjon med serien kan følges HER (ekstern lenke).

lørdag 31. desember 2022

Månadsoppteljing #91 | Desember i bøker

Desember var: Når du jobber med ungar kvar dag, er kvar dag ein fest. I adventstida går samtalen om kalendergaver, rampenissestreker, småkaker, julegaveønsker og alt anna som høyrer jula til. Eg har vore hoppande glad, og intenst trist denne månaden, og har lært nok ein gong at døden går det ikkje an å diskutere med. To av mine finaste venninner har barn som eg kjøper bøker til i julegave, og eg har fått videoer med pur glede i både auge og kropp. Tidleg i desember døyr ei av mine mostrer (mi mors søster) og med begravelse fire dager før jul så satte det ein middels demper på julestemninga. Eg har fleire mostrer, men det er alltid dei beste som går først. Heldigvis kan ingen ta frå oss minnene.

I desember har eg lest: Litt merkelig lesemånad. Motivasjonen har ikkje heilt vore der, men eg kom gjennom 180 bøker dette året. Høgdepunktet for vaksne var siste bind i trilogien om kong Olav V, medan for barn/ungdom var det tre bøker i Vanderbeeker-serien. 

* Lena Lindgren: Ekko. Et essay om algoritmer og begjær (papir frå biblioteket)
* Ágota Kristóf: I går (papir frå biblioteket)
* Tore Rem: Olav V. Ensom majestet. 1946-1991 (papir frå biblioteket)
* Ingrid Z. Aanestad: Berre mor og Ellinor (papir frå biblioteket)
* Jeanette Semb: Avsløringen (Familien på Villa Solgry #4) (papir frå biblioteket)
* Anton Chekhov: Gooseberries (PLBC #34) OTS
* Samuel Taylor Coleridge: Well, they are gone, and here I must remain (PLBC #35) OTS
* Johann Wolfgang von Goethe: Sketchy, Doubtful, Incomplete Jottings (PLBC #36) OTS
* Karina Yan Glaser: The Vanderbeekers Lost and Found (The Vanderbeekers #4) (lyd frå Storytel)
* Thomas Seltzer: Amerikansk karmageddon. Tanker om mitt fordømte fedreland (papir frå biblioteket)
* Charles Dickens: A Christmas Carol (papir frå hylla)
* Karina Yan Glaser: The Vanderbeekers Make a Wish (The Vanderbeekers #5) (lyd frå Storytel)
* Karina Yan Glaser: The Vanderbeekers On the Road (The Vanderbeekers #6) (lyd frå Storytel)
* Maren Tjelta Thu: Alva og julenissen (papir frå biblioteket)
* Charles Dickens: The Great Winglebury Duel (PLBC #37) (papir frå hylla) OTS

I desember fullførte eg ikkje og fortsetjer med: Eg tar med disse inn i 2023, og satser på at dei blir lest på eit tidspunkt.

* Alan Rickman: Madly, Deeply. The Diaries of Alan Rickman (digitalt med kindle)
* Charlotte Brontë: Villette (papir frå hylla) OTS
* Charles Dickens: Barnaby Rudge (lyd frå Storytel)
* Ann Radcliffe: The Mysteries of Udolpho (digitalt med kindle)
* Lucinda Riley: The Murders at Fleat House (lyd frå Storytel)

I januar skal eg: Kollegafest, og klassikerlørdag på Sølvberget. Elles tar eg det som det kjem!

XOXO

onsdag 28. desember 2022

Lesesirkel 1001 bøker | Kategorier 2023

Velkommen til nytt 1001-år! Lesesirkel 1001 bøker er ein lesesirkel som går over heile året med 12 kategorier. Bøkene som kan leses finner du HER, og eg godtar kun bøker frå den lista (det sirkulerer ein norsk versjon, men den har lagt til ein haug med norske bøker som eg ikkje godtar).

Atter eit år med lesesirkel er over, og eg må igjen takke alle som har lyst til å vera med og lesa saman med meg. Eller lesa saman med meg er ein løgn for underteikna har fullført 1 av 12 kategorier, og kjem ikkje til å ta frå nokon sjansen til å vinne ein premie om tre dagar. Medlemmane i lesesirkelen leser i alle så sidene flyr, og i skrivande stund veit eg om minst eit medlem (ja, eg tenker på deg, Anne Jorunn) som ikkje gir seg med siste boka før ho må.

Dei siste vekene har eg gått nokon rundar med meg sjølv om eg skulle fortsetje med lesesirkelen, og til slutt la eg ut eit innlegg på Instagram for å lodde stemninga. Der var det god stemning og fleire nye medlemmer så eg bretter opp ermene og lager til eit nytt år.

Eit par endringer inn i det nye året må til, og dei kjem her:

* Eg kjem ikkje til å legge ut innlegg for kvar kategori her på bloggen. Medlemmane leser som oftast i hytt og ver, så nå ser eg ikkje vitsen med eit innlegg i månaden. Dette innlegget vil bli lagt til høgre i margen om det skulle vera naudsynt med ein oppdatering på kva som er kategoriane.
* Det er svært få gjennom fire år med lesesirkel som har lest alle 12 kategorier så derfor tar eg inspirasjon frå ein anna leseutfordring og lager dette systemet:

        * Fullfør seks kategorier, og du får eit lodd i trekning om premie.
        * Fullfør ni kategorier, og du får to lodd i trekning om premie.
        * Fullfør alle tolv kategorier, og du får tre lodd i trekning om premie.

* Lesesirkelen er sjølvsagt på Goodreads i 2023 og (og eg tar gjerne imot fleire lesevenner), og emneknaggen #elidas1001lesesirkel er på Instagram. Eg har eit Excel-ark eg noterer i, og så lenge dykk er gode på å gi beskjed så kjem eg ikkje til å spør etter noko før i desember neste år.


Retningslinjene blir som tidlegare:

* Eg ønsker eit vink om at du har lest ei bok. Enten via eit blogginnlegg, eit Instagram-bilete eller frå ein video på YouTube. Nå kan du og bruke Goodreads.
* Om du fullfører seks, ni eller tolv kategorier må dei du har valgt vera ferdiglest innan 31.12.2023 kl. 15.
* Til slutt har eg ei gulrot! Alle fullførte bidrag blir notert, og det blir premie til den som blir trukket ut i trekning.

Over til kategoriane:

* Kategori 1: Bok utgitt mellom 1961 og listas ende. Mi liste inneheld utgivelsesår.
* Kategori 2: Forfattar frå Afrika.
* Kategori 3: Kvinneleg forfattar.
* Kategori 4: Forfattar frå Amerika (Nord-, Mellom- og Sør-Amerika).
* Kategori 5: Wild card! Les akkurat hvilken bok du vil - uavhengig av kjønn, årstall og kontinent.
* Kategori 6: Forfattar frå Europa.
* Kategori 7: Bok på minst 500 sider eller meir. Må ha med minst ein murstein.
* Kategori 8: Forfattar frå Asia.
* Kategori 9: Mannleg forfattar.
* Kategori 10: Victober. Det er eit lesemaraton som går føre seg i oktober der du skal lese viktorianske bøker/verk gitt ut i Storbritannia eller Irland i årene 1837-1901 (altså i dronning Victorias regjeringstid). Lesemaratonet sin definisjon sier at du kan kun lese bøker/verk gitt ut av britiske eller irske forfattere, eller forfattere bosatt i Storbritannia og Irland, i årene 1837-1901.
* Kategori 11: Forfattar som har mottatt Nobelprisen i litteratur. Eg har sjølvsagt ei liste tilgjengelig (intern lenke), men hvilke forfattere som er representert på 1001-lista må du finne ut sjølv.
* Kategori 12: Bok utgitt mellom 1901 og 1960.

Har du spørsmål, fyr laus i kommentarfeltet! Eg er lutter øre, og alltid behjelpelig :-)

XOXO