1001 bøker/Bookershortlist 1989: "Katteøyet"

Forfatter: Margaret Atwood (f. 1939)
Originaltittel: Cat's Eye, oversatt av Inger Gjelsvik
Utgitt: 1988
Min utgåve: 1989
Format: Innbundet, 439 sider
Forlag: Aschehoug

Den canadiske forfatteren Margaret Atwood har nærmare 35 utgivelser bak seg av poesi, essay, noveller og romaner, og er ein meget populær forfatter. Ho har i årenes løp mottatt ei rekke priser, og med Katteøyet var det andre gong ho var på Bookers shortlist.

I Katteøyet møter me Elaine i ulike stadier av livet. Fram til 8-årsalderen er Elaine vant til å køyre mykje bil då faren som er insektsforsker i felten er på stadig jakt etter insekter. Saman med foreldra og storebroren Stephen er Elaine vant med telt, primus og provisoriske leiker. Etterkvart får faren ein ny stilling ved universitetet i Toronto, og familien kjøper hus. Møtet med skulekvardagen blir til tider vanskeleg då Elaine er meir vant med gutter enn jenter. Foreldra hennar er ikkje som andre foreldre, og Elaine drøymer stadig om jenteting. Venninnene Carol, Grace og spesielt Cordelia er vennlege for det meste, men Elaine blir til stadighet ein hakkekylling, og det tar fleire år før ho tar igjen og slutter simpelthen å vera venner med dei.

Barndommen ser Elaine tilbake på då ho befinner seg i Toronto for sin eigen kunstutstilling. Dagleglivet hennar er nå i Vancouver med sin andre ektemann og med døtre på college. Etterkvart veks Elaine opp, ser broren dra ut i verda og blir astrofysiker, og Elaine vurderer ein karriere innan biologi. Ein dag går ho lei av dette og ser kunstnardraumen langt framme. Etter ein affære med kunstlæraren blir ho gravid med ein anna mann, gifter seg, skiljer seg, gifter seg på nytt og fortsetter livet med ny mann, mitt, ditt og vårt barn. I fleire tilbakeblikk får me vite korleis det gjekk med Cordelia, og med Stephen og foreldra.

Margaret Atwood er ein meget god forfatter, og ein oppvekst i etterkrigstidens Canada er det få som kan skildre slik som Atwood. Katteøyet er godt skrevet, skildringane er i toppklasse kva angår jentemakt i skulealder, og eg kan levande forestilla meg Elaine som heller vil sitja heime med ei bok enn å vera med venninnene i deira ulike sinnsstemningar. Då eg las Den blinde morderen av same forfatter tidlegare i år var det vanskeleg å leggje den vekk fordi den var så altoppslukande, og den var skrevet på same stillferdige måte som Katteøyet. Katteøyet klarer ikkje å fange meg på same måte, og minner meg om både Elena Ferrante med sine venninneforhold og Siri Hustvedt med sine kunstparagrafer. Ingen innertier, men muligens det nå er på tide og lese MaddAdam-trilogien.

XOXO

1001 bøker/Booker-vinner 2000: "Den blinde morderen"

Forfatter: Margaret Atwood (f. 1939)
Originaltittel: The Blind Assassin, oversatt av Inger Gjelsvik
Utgitt: 2000
Min utgåve: 2004
Format: Heftet frå bokhylla, 628 sider
Forlag: Aschehoug

Den canadiske forfattaren Margaret Atwood har skrevet eit titalls romaner og noveller sidan debuten med The Edible Woman i 1969. Atwood har mottatt fleire høgthengande litteraturpriser i karrieren, blant anna Booker-prisen i 2000, og plass på shortlist for same pris i 1986, 1989, 1996 og 2003. Atwood blir ofte nemnt i forbindelse med Nobel-prisen, og håpet mitt er at det blir hennar tur ganske snart. Den blinde morderen er mi tredje Atwood-bok, men det blir neppe den siste.

I Den blinde morderen blir me kjent med Iris Griffen. Ho er i 80-åra, sjuk, einsam og fattig, men på ingen måte utan viljestyrke. I løpet av over 600 sider fortel Iris om sitt og lillesøstra Lauras liv i Ontario, Canada på 30- og 40-talet. Historien fortel om kjærleik og oppbrot, ekteskap, forelskelse, ein velståande heim og familiesagaen. Vevd inn i historien kjem Lauras roman, "Den blinde morderen". Romanen forårsaka sjokk i si samtid, og trådane frå den kan på ekte Atwood-vis trekkas til Iris' beretning. Livet har på ingen måte vore ein dans på roser for Iris, men ho er ikkje klar til å legge inn årene før ho har skrevet sin eigen familiehistorie. Kanskje kjem barnebarnet heim ein dag og les det ho har skrevet. Muligens vil det lette trykket som førte Sabrina ut i den store verda. Iris har håp!

Den blinde morderen tok eg med heim frå bokbordet frå forrige bokbloggtreff, og den har blitt liggande. Eg har eit mål for øyeblikket om å lese meir frå bokhylla, og så langt fungerer det. Boka starta stille og forsiktig, og var det eg trengte akkurat då. Sengelektyren var satt, men så skjedde det ein masse ting i boka, og eg klarte ikkje å legge den frå meg. Sidene føyk avgarde, og eg som vanlegvis les i fleire papirbøker om gongen leste kun denne. Iris Griffen er ei skjønn dame som muligens burde vore på ein aldersheim med dei matvanane, men med Myra i nabolaget er det ingen fare. Familiehistorien hennar er intrikat og på grensa til forsømmelse, og minner ikkje reint lite om Diane Setterfields The Thirteenth Tale.


I oppveksten var søstrene Iris og Laura godt beskytta, muligens ein anelse for mykje, og det ligger mykje mellom linjene i historien. Slutten er på sin måte sjokkerande, men i ekte Atwood-ånd. Den blinde morderen har fått fram mange ulike sinnsstemninger i meg, og eg forstår veldig godt kvifor Margaret Atwood mottok Booker-prisen i 2000. Dei siste åra har eg lest meir og meir på originalspråket, men når eg hadde den norske oversettelsen så las eg den. Eit par gonger har eg stussa over ordvalget til oversettaren, men alt i alt bra jobba. Varmt anbefalt!

XOXO

Bok: "Moralsk forvirring. Fortellinger"

Forfatter: Margaret Atwood (f. 1939)
Originaltittel: Moral Disorder
Utgitt: 2006
Min utgåve: 2008
Format: Innbundet, oversatt av Inger Gjelsvik, 259 sider
Forlag: Aschehoug

I dag er den canadiske forfatteren Margaret Atwood mest kjent for trilogien om MaddAddam, men ho meistrer og novellekunsten. I tillegg til nemnte trilogi har Atwood skrevet den glitrande The Handmaid's Tale og har vore på Booker-lista fleire gonger (vinner 2000, shortlist 1986, 1989, 1996, 2003).

Novellesamlinga Moralsk forvirring består av 11 noveller som fylgjer éi kvinnes liv frå 1930-åra til nåtiden. Novellene er på mellom 11 og 29 sider, og det går litt fram og tilbake mellom kor gammal hovudpersonen er.

I første novelle, De dårlige nyhetene, held vår kvinnelege hovudperson til i Frankrike med mannen Gilbert, populært kalt Tig. Hans måte å formidle avisnyheter er å rope dei opp til ho som framleis ligg i senga, medan ho helst ville hatt både kaffe og frukost før nyhetene. Medan ho kler seg tenkjer ho på livet, dottera som bur ein anna stad i verda, kattane dei har hatt og korleis det vil bli når ho eventuelt blir åleine.

I andre novelle, Matlavning og servering, er hovudpersonen nesten 12 år, og mora venter barn til hausten. I eit par sommarveker er ho og mora åleine på ei øy der hovudpersonen strikker hentesett til babyen og leser dei to første kapitla i ei kokebok. Hovudpersonen er sjokkert over moras tilstand, og ynskjer at det skulle vore slik det var før ho vart gravid. Då  veslesystera blir fødd tar hovudpersonen mykje av ansvaret for babyen som er uroleg av seg, men ein kveld ca to år seinare blir det hett mellom mor og dotter. Meget god novelle om tidleg ansvar og forventningane til store sysken.

I tredje novelle, Den hodeløse rytter, er hovudpersonen 14 år og kler seg ut som Den hodeløse rytter på Halloween. Undervegs i novella går det fram og tilbake frå fortid til framtid, og på ein biltur for å besøke den aldrande mora snakker systrene om barndommen. Veslesystera beretter at ho følte det iblant som å ha to sett med foreldre, og det er ei god novelle om ein litt underleg barndom.

I fjerde novelle, Min siste hertuginne, er hovudpersonen i ungdomsåra. På skulen har dei engelsk litteratur, og novelletittelen henspeiler på eit dikt av Robert Browning. Hovudpersonen hjelper sin nåverande kjærast, Bill, med faget og det er mykje snakk om nemnte dikt og blant anna forfattaren Thomas Hardy.

I femte novelle, Det andre stedet, erindrer hovudpersonen det omflakkande livet sitt før ho møter Tig. Novella handler i stor grad om ein leigd loftsleilighet i Toronto med avlagte møbler, grønt sengeteppe og draumen om kvite rysjegardiner.

I sjette novelle, Monopol, har hovudpersonen fått namnet Nell, ho har truffet den gifte Tig med kone og to gutter. Tig har leigd ein gård på landet, og i vekene er Tig der med Nell. Ekteskapet hans med Oona er over, og guttene tilbringer tid på gården i helgene. Etterkvart får og Nell vera der saman med guttane, og dei speler ein del monopol. Nell underviser i engelsk litteratur, og gjer ein del konsulentarbeid og det er slik ho treffer Oona og Tig. Fin novelle om ein familie i oppbrudd, og korleis ei ny kone kan kome inn i ein familie.

I syvende novelle, Moralsk forvirring, kjøper Nell og Tig ein gård og fyller den med stadig fleire dyr og ein diger grønnsakshage. Guttane er meir på landet enn i byen hjå mora fordi Oona visstnok har problemer. I slutten av novella bryter Nell saman etter eit besøk på slakteriet og utbryter til Tig at han ikkje vil at ho skal få barn. Eg humra godt av denne om byfolk på bondegård.

I åttende novelle, Hvit hest, er det andre året på gården og Nell blir påprakka ein hest av ei venninne. Nells veslesyster, Lizzie, kjem på besøk med sine problem, Nell er gravid, og det er ei sår novelle om systerforholdet.

I niende novelle, Åndene, skal dottera til Nell og Tig byrje på skulen og dei bestemmer seg for å flytte til byen. Eigedomsmeklaren, Lillie, blir hyra og ho blir sett på som ei driftig dame som kan fikse det meste. Ekskona til Tig, Oona, trenger ein ny plass å bu og Nell hjelper til så godt ho kan. Då Oona plutseleg døyr mister Lillie sitt pågangsmot fordi ho er overbevist om at det er onde ånder i Oonas leilighet.

I tiende novelle, Labrador-fiaskoen, er Nell på besøk hjå sine aldrande foreldre. Faren har hatt slag og mora leser for han om Wallace og Hubbards ekspedisjon i 1903.

I ellevte novelle, Gutta på lab'en, er Nell igjen hjå foreldra, og minrer til då faren hadde lab i hagen og korleis enkelte gonger hjelperne hans sov i telt og åt middag med dei. Undervegs i novella døyr faren, Nell finner ein masse fotoalbum og gjer ei forsøk på å få mora til å fortelje om sin barndom.

Margaret Atwood kan fortelje, og dette var ein interessant måte å bli kjent med eit menneske på. Atwood må eg lese meir av. Anbefales!

XOXO

Bok: "The Handmaid's Tale"

Forfatter: Margaret Atwood (f. 1939)
Utgitt: 1985
Min utgåve: 2012
Format: Lydbok lest av Claire Danes, 11t
Forlag: Audible Inc (Vintage)
Mål/utfordringar: 1001 bøker, Off the shelf, Nye forfattere

Den canadiske forfatteren Margaret Atwood er eit nytt bekjentskap, men det betyr ikkje at namnet er nytt. Det har surra i hovudet mitt i årevis, og surra veldig mykje då The Handmaid's Tale var oktober-bok i Lines lesesirkel i fjor. Atwood blir og ofte nemnt når kandidater til Nobels litteraturpris vurderes. Margaret Atwood er kjent i mange samanhenger, men det er romanane som ho er mest kjent for. Til nå har ho skreve 14 stykker. I desember skal Lines lesesirkel lese Alias Grace, og sidan eg les Booker-bøker blir det eit par til på meg. Utanom The Handmaid's Tale som var på shortlist i 1986 har Atwood mottatt prisen i 2000, og vore på shortlist tre gonger til. Samanlikner eg med 1001-lista har Atwood seks bøker på den så med andre ord blir det meir Atwood.

The Handmaid's Tale er ein dystopi som går føre seg i republikken Gilead. Eit arrangert terroristangrep har drept presidenten og det meste av Kongressen. Hovudpersonen, Offred, er ei såkalla Handmaid. Hennar jobb er å bli gravid med mannen ho er ansatt hjå, for så å gi barnet til mannen og hans hustru. Mange av kvinnene i republikken er sterile, eller har andre helseplager, og derfor blir Handmaid's ansatt. Det er meininga at Offred kun skal treffe The Commander (mannen ho er ansatt hjå) når ho skal ha samleie med han ein gong i månaden, men The Commander vil det annleis. I byrjinga er det Scrabble dei fleste kveldane i veka, men det tar ikkje lang tid før han sniker Offred med seg til ulovlege klubber. Offred husker ennå tida då ho var fri. Tida då ho hadde ektemann og barn, og i glimt husker ho tilbake til då ho kunne gå i butikker, handle magasiner, leike med barnet sitt og andre ting som ikkje lenger er lov. Om ikkje Offred blir gravid, er ikkje framtida hennar så lys, og allereie mørkner det.

Mitt første møte med Margaret Atwood er ikkje galt. Eg har humra og ledd, himla med augene over ting som for meg er normalt, og eg har muligens og frest litt for Offreds manglande fridom til å gjera som ho vil. Atwood skriver bra, og skodespelaren Claire Danes leser bra. Eg kjenner at eg liker lydbøker som skodespelarar les fordi dei veit ein del om opplesing og stemmeleie. Anbefales!

XOXO