"Olav V. Ensom majestet. 1946-1991" av Tore Rem

Tore Rem (f. 1967) er ein norsk forfatter, litteraturviter og -kritiker og professor i engelsk litteratur ved Universitetet i Oslo. Han har skrevet om Jens Bjørneboe, og har vore borti Charles Dickens og Henrik Ibsens bibliografi.

Olav V. Ensom majestet. 1946-1991 er tida for nye begynnelser. Krigen er over, familien er tilbake i Noreg, og eit ordinært familieliv kan starte. Vel, så ordinært som ein kronprinsfamilie kan få det. Oppturane i dette tredje og siste bindet står i kø då begge prinsessene og prinsen gifter seg i løpet av 50- og 60-åra. Dei tre ekteskapa byr på hodebry for både konge og regjering på kvar sin måte, men i alle tilfella seirer kjærleiken. For dei som ikkje har lest om dette før, så var svigersønene og svigerdottera alle borgerlige, men Lorentzen var den første (og sju år eldre enn prinsessa), Ferner var fråskilt, og dronning Sonja var av god familie, men ein kronprins gifter seg vel ikkje borgerlig.

Tittelen på boka sier ensom majestet for i 1954 døyr den elska kronprinsesse Märtha. Ho hadde i mange år slitt med sjukdom, og mot slutten av 40-talet og tidleg 50-tal rekreasjonsopphalda i kø. Medan eg las om hennar død rant tårene, og mot slutten hulka eg openlyst. Flaks det ikkje var den boka eg tok med på kafé på lørdag. Dåverande kronprins Olav mister si elska hustru, og som han sjølv sa på dødsleiet 37 år seinare: "Husk at det aldri har vært noen annen enn mor." (s. 579). Barna, og spesielt 17 år gamle prins Harald, mista si kjære mor. Då kong Harald avduka ein statue av si mor på sin 70-årsdag låg kjenslene utenpå både hjå konge og publikum. Statuen er forøvrig nydelig, og må sjåas i Oslo, eg må alltid oppom når eg er i Oslo.

Det som slår meg er skilnaden mellom kong Haakon, kong Olav og kong Harald når dei er sjuke. Det kan godt hende det er tida dei levde i, eller skilnadene deira, men det er likevel påfallende. I 1955 detter kong Haakon og brekker lårhalsen. Kronprins Olav går inn som regent, og kong Haakon gøymer seg for offentligheten til han døyr i september 1957. Kong Olav var sjuk omtrent eitt år før han døyr, og eit av dei siste bileta er nyttårsdagen 1991 (altså 16 dager før han døyr) der han tydeleg redusert er i kyrkja. Kong Harald har hatt sine sjukdomsperioder, og i dag går han stort sett med to krykker ute blant folk. Tidene og monarkene endrer seg.

Tore Rem har brukt eit ukjent antall kjeldemateriell, og han kan ikkje skrive kort. Eg har skumma mykje på 682 sider, men eg har lest min del av kongelige bøker tidlegare. Det som irriterer mest er at den er ikkje skrevet kronologisk. Den er heller tematisk, og for andre kan det fungere, men ikkje for meg. Når det er sagt er den utroleg godt skrevet, og er ein god avslutning på trilogien.

Avslutter ein med ein funfact som ikkje mange er klar over: Kong Olav var det første offeret for Gulf-krigen. Han var så livredd for at krigen nok ein gong skulle kome til Noreg at det gjekk hardt utover den aldrende monarken. 17. januar 1991 gjekk han ut av tiden, og eit nytt blad stod klar. Slik det skal vere. Anbefales!

XOXO

Første bind: Den fremmede (intern lenke)

Andre bind: Krigeren (intern lenke)

| Utgitt: 2022 | Format: Innbundet, 682 sider | Forlag: Cappelen Damm |

Bok: "Olav V. Krigeren. 1940-1945" av Tore Rem

Tore Rem (f. 1967) er ein norsk forfatter, litteraturviter og -kritiker og professor i engelsk litteratur ved Universitetet i Oslo. Han har skrevet om Jens Bjørneboe, og har vore borti Charles Dickens og Henrik Ibsens bibliografi.

Olav V. Krigeren. 1940-1945 begynner der den forrige slutter. Andre verdskrig er på veg inn i Noreg, og kongefamilien er truga. Dei må ut av landet og eit av stoppa på vegen er kronprinsesse Märthas heimland, Sverige. Den svenske kong Gustaf V er derimot ikkje interessert i å huse kongelege flyktningar så ny plan må klekkes ut. Då kronprins Olav og kronprinsesse Märtha var i USA i 1939 fekk dei god kontakt med president Franklin D. Roosevelt, og han er villig til å hjelpe sine norske venner.

Kronprins Olav har i lengre tid kjent på at han har ingenting å gjere. Under andre verdskrig finner han endeleg si rolle, og som forsvarssjef for Noreg frå London gjer han ein god jobb. Kronprinsesse Märtha tar seg av ungane i USA, og held presidenten med selskap. Det har vore skriverier rundt kronprinsessas forhold til presidenten, og eg trur ikkje det var noko meir enn vennskap mellom dei.

Biografien er godt skrevet, og kjeldemateriellet er enormt. Når det er sagt så er det lite nytt for meg som har lest om kong Olav V tidlegare, og eg fekk vel så mykje utav halvtimen på Kapittel i september som av 540 skrevne sider. Så eg har skumma ein heil del, og sett med interesse på alle fotografiene.

Anbefales til deg som ikkje har lest for mykje om kongen frå før.

XOXO

| Forfattar: Tore Rem | Utgitt; 2021 | Format: Innbundet, 540 sider | Forlag: Cappelen Damm |

Bok: "Olav V. Den fremmede. 1903-1940" av Tore Rem

Tore Rem (f. 1967) er ein norsk forfattar, litteraturviter og –kritiker, og professor i engelsk litteratur ved Universitetet i Oslo. Han har tidlegare skrevet biografi om Jens Bjørneboe og ei bok om Knut Hamsun. Nå er han aktuell med første bind om kong Olav V.

Tore Rem er ikkje åleina om å ha skrevet bok om kong Olav. Tidlegare stortingspresident Jo Benkow (1924-2013) publiserte si bok om kongen allerede seinhausten 1991 (same år som kongen døydde). Det å skrive biografi om kjente personer trur eg er eit omfattande arbeid, og ikkje noko ein tar lett på.

Olav V. Den fremmede. 1903-1940 begynner der Noregs noverande kongedømme begynner. I 1905 då kong Haakon (1872-1957), dronning Maud (1869-1938) og vesle kronprins Olav går i land i Noreg. Den danske prinsen, den engelske prinsessa og vesle "Hamlet" som hans mormor kalte ham er Noregs første moderne kongefamilie. Så går historien bakover til prinsens fødsel i England, og historien er i gang. Tore Rem spenner eit vidt lerret, og ingenting er overlatt til tilfeldighetene. Det som eg reagerer på med glede i lesinga er at ingen er tillagt kjensler som Rem ikkje har kunnskap om. Det kong Haakon har skrevet i si dagbok er sitert, eller det som er skrevet i dronning Mauds bønnebok er likedan.

Når det er sagt så er dette ei bok for dei som ikkje har lest noko særleg om kongen frå før. For meg som har lest ein heil del om kongelege dei siste ti-femten åra er det ganske repeterande. Eg har ikkje lært noko nytt for å si det slik. Plusset for meg i denne boka er alle fotografiene, og dei fleste er det dronning Maud sjølv som har tatt. Tore Rem skriver godt, ingen tvil om det, men eg har hatt like stort (om ikkje meir) utbytte av å høyre Tore Rem i diverse podcaster der han fortel om boka som eg hadde av sjølve boklesinga.

XOXO

| Utgitt: 2020 | Format: Innbundet, 618 sider | Forlag: Cappelen Damm |