Bok: "Denne dagen, et liv"

Forfatter: Jens Andersen (f. 1955)
Originaltittel: Denne dag, et liv. En Astrid Lindgren-biografi, omsett av Agnes-Margrethe Bjorvand
Utgitt: 2014
Min utgåve: 2015
Format: Innbundet, 479 sider
Forlag: Cappelen Damm

Den danske forfatteren Jens Andersen har ein doktorgrad i nordisk litteratur, har mottatt ei rekke priser og har skrevet om berømtheter som dronning Margrethe, Tove Ditlefsen og H.C. Andersen. Andersens siste biografi handler om kronprins Frederik av Danmark, Under bjælken, i anledning hans komande 50-årsdag neste år, og eg gler meg til å sette kloa i den (skjebnen vil merkelig nok ikkje at eg skal lese sistnemnte då bokhandelen min ikkje klarte å bestille den, og den er midlertidig utsolgt i nettbokhandelen. Oh the irony).

Det er ikkje første gongen det har blitt skrevet ein biografi om den verdskjente svenske barnebok-forfatteren Astrid Lindgren. Eg har tidlegare lest Margareta Strömstedts En livsskildring (gitt ut 1977, revidert utgåve 2001) og syns den er god. Smussomslaget kan fortelje at denne biografien går bak forfatterens fasade og går enda meir i dybden av Lindgren. Der Margareta Strömstedt var ei nær venninne av Astrid Lindgren i tretti år, har Jens Andersen halvanna år med samtaler med Lindgrens dotter, Karin Nyman, med i boka.

Eg klarer ikkje å skilje mellom disse to då det er nokre år sidan eg las Strömstedts bok, men Jens Andersens bok er god, den er velskrevet, og byr på seg sjølv med både opp- og nedturer. Eg kjøpte boka for ei god stund sidan, men den har blitt ståande ulest av diverse årsaker. Noko av årsaken er nok at den ikkje er kronologisk - den hopper og spretter i tide og utide. Gleda var derfor stor då eminente Inger Teien har lest den inn og den er tilgjengelig i Storytel. Mange timer seinare har eg lært mykje nytt, men og fått ein del repetert, og eg koste meg med boka. Jens Andersen nemner og hendingar som seinare har kome ut i bokform, som Krigsdagbøker 1939-1945 (2015) og Brevene dine legger jeg under madrassen (2015), begge er lest og funnet meget interessant. Denne dag, et liv byr og på ei lang rekke med private bilete og ei rekke med kjelder Andersen har brukt i si skriving. Anbefales!

XOXO

Bøker: "Emil i Lønneberget"

Forfatter: Astrid Lindgren (1907-2002), Björn Berg (1923-2008, illustratør)
Originaltitler: Emil i Lönneberga (1963), Nya hyss av Emil i Lönneberga (1966), Än lever Emil i Lönneberga (1970), Ida och Emil fra Lönneberga (1982)
Mine utgåver: 1990 og 2007
Format: Innbundet, omsett av Jo Tenfjord
Forlag: Cappelen Damm

Den svenske forfatteren Astrid Lindgren er verdskjent for sine romaner for barn, og for sine ulike karakterer som Pippi, Madicken, Emil og Rasmus. I 2017 skal eg fokusere på Lindgrens romaner, og eg veit det er mange gode historier i disse bøkene.

Emil fra Katthult i Lønneberget er ein Lindgren-karakter eg kjenner ganske godt, men i motsetning til Vi på Saltkråkan var det ikkje keisamt å lese om Emil. Sidene føyk avgårde saman med alt det galne - men morosame - han finner på. Kven andre enn Emil hadde fått hest fordi han kunne halde hoven uten å kitle, heist sin lillesøster opp i flaggstanga eller hellt suppe i andletet til ei fin frue for å vekke ho? Eg syns Emil er ein skjønn gut som får litt for mykje pes, og den skjønnaste historien er utan tvil den om når Emil frakter Alfred til doktoren i Mariannelund i snøføyka. Nydelig historie som gir meg tårer i augo. Bøkene om Emil anbefales!

XOXO

Bok: "Rasmus, Pontus og Trille"

Forfatter: Astrid Lindgren (1907-2002), Eric Palmqvist (ill.)
Originaltittel: Rasmus, Pontus och Toker, omsett av Jo Tenfjord
Utgitt: 1957
Min utgåve: 2004
Format: Innbundet, 245 sider
Forlag: Cappelen Damm

Den svenske forfatteren Astrid Lindgren er verdskjent for sine romaner for barn, og for sine ulike karakterer som Pippi, Madicken, Emil og Rasmus. I 2017 skal eg fokusere på Lindgrens romaner, og eg veit det er mange gode historier i disse bøkene.

Elleve år gamle Rasmus bur i lag med mor, far og storesøster Patricia (kallenamn Prikken) i Vestervik i Sverige. Rasmus er meir glad i det glade livet enn matematikktimer på skulen, men med ein politifar blir han nødt til å halde seg på matta ganske ofte. Då det årlege vårmarkedet går av stabelen drar Rasmus og bestevennen Pontus bort for å sjå den verdsberømte sverdslukaren Alfredo. Møtet blir alt anna enn behageleg, og det er opptakten til ei spennande bok med barnedetektiver i spissen.

Då eg bestemte meg for å lese Astrid Lindgren visste eg ikkje at denne boka fantes, og då den vart oppdaga trudde eg lenge at det var oppfølgaren til Rasmus på loffen. Så feil kan ein ta! Då sistnemnte vart oppdaga som feil vart eg litt skuffa, og eg er redd denne skuffelsen sat igjen under lesinga av boka. Rasmus, Pontus og Trille minner veldig om Mesterdetektiven Blomkvist som vart skreve ti år tidlegare (og som eg ikkje likte nemneverdig), og nok ein gong er barn i søkelyset for detektivhistorier. Sjølv om eg ikkje falt for den så trur eg den er spennande for både guter og jenter den dag i dag. 

XOXO

Bok: "Rasmus på loffen"

Forfatter: Astrid Lindgren (1907-2002), Eric Palmquist (ill.)

Originaltittel: Rasmus på luffen, omsett av Jo Tenfjord

Utgitt: 1956

Min utgåve: 2004

Format: Innbundet, 232 sider

Forlag: Cappelen Damm

Den svenske forfatteren Astrid Lindgren er verdskjent for sine romaner for barn, og for sine ulike karakterer som Pippi, Madicken, Emil og Rasmus. I 2017 skal eg fokusere på Lindgrens romaner, og eg veit det er mange gode historier i disse bøkene.

Ni år gamle Rasmus bur på barneheimen Vesterhaga der frøken Høk regjerer. Når potensielle foreldre kjem på besøk ønsker dei seg aldri strihåra gutter, men heller krøllhårete søte jenter, og Rasmus trur han kjem til å bli der for alltid. Ei natt rømmer Rasmus frå barneheimen, og treffer Paradis-Oskar. Oskar er ein ekte landstryker, og vil helst synge og spele for mat og kontanter - arbeidssky som han er. Rasmus får slå fylgje med Oskar, og saman kjem dei oppi eit stort tyveri. Det kunne endt riktig galt, men Astrid Lindgren er snill med sine små gutter, så alt ender godt til slutt.

For nye lesere er det best å ikkje skrive for mykje, for i denne boka går det fort i svingane. Eg kan ikkje huske at eg har lest denne boka før, men eg veit eg har sett filmen. Det er nokon år sidan, og det einaste eg erindrer er Rasmus og Oskar i ein høylåve - resten av den spennande handlinga husker eg ikkje. Rasmus på loffen trur eg framleis kan appellere til unge lesere, men mitt vaksne eg ser helst at små niåringer får seg ein heim og ikkje flyr rundt vegane og jakter tyver. Boka er som sagt spennande, mitt harehjarte slår litt til igjen, men det er nok mest for at denne skjønne guten skal overleve. Anbefales!

XOXO

Bok: "Sunnaneng"

Forfatter: Astrid Lindgren (1907-2002), Ilon Wikland (ill.)
Originaltittel: Sunnanäng, omsett av Jo Tenfjord
Utgitt: 1959
Min utgåve: 2004
Format: Innbundet, 101 sider
Forlag: Cappelen Damm

Den svenske forfatteren Astrid Lindgren er verdskjent for sine romaner for barn, og for sine ulike karakterer som Pippi, Madicken, Emil og Rasmus. I 2017 skal eg fokusere på Lindgrens romaner, og eg veit det er mange gode historier i disse bøkene.

"For lenge siden, i fattigdommens dager ..." og slik begynner dei fire forteljingane i Sunnaneng. Det var ikkje godt å vera fattig i Småland, og forteljingane i denne samlinga er noko av det vakraste og mest sørgelige frå Astrid Lindgren. Mest kjent er nok forteljinga om Anna og Mattias som blir foreldrelause, og må flytte inn hjå bonden i Myra. Han meiner barn er til som tjenestefolk og dei grå dagane til søskenparet blir stadig fleire. Heilt til dei ein snørik dag midt på vinteren ser ei flott raudstrupe, og fylgjer den inn porten til Sunnaneng. Dei tre neste forteljingane handler om vesle Malin som må flytte inn på fattiggården, om Stina Maria som blir henta av Gråmannen til dei underjordiskes rike, og om Nils som fantaserer seg ut av ein kraftig febersjukdom.

I disse forteljingane er det ingen som kjem med mat frå dei rikere i bygda, men kvar ein må sørge for seg sjølv. Astrid Lindgren har stor omsorg for alle samfunnslag, og i fleire av dei andre bøkene er det og innslag av fattigere folk. Emil er på besøk i fattigstua, barna i Bakkebygrenda går med mat til Kristi når det er jul, og Madicken har skolekamerater frå dei meir fattigslige strøka av byen. Sunnaneng har eg vore borti før som biletbok, men dei andre forteljingane var ukjente for meg. Anbefales!

XOXO

Bok: "Vi på Saltkråkan"

Forfatter: Astrid Lindgren (1907-2002)
Utgitt: 1964
Min utgåve: 2017
Format: Innbundet, 391 sider
Forlag: Cappelen Damm

Den svenske forfatteren Astrid Lindgren er verdskjent for sine romaner for barn, og for sine ulike karakterer som Pippi, Madicken, Emil og Rasmus. I 2017 skal eg fokusere på Lindgrens romaner, og eg veit det er mange gode historier i disse bøkene.

Vi på Saltkråkan er historier om då familien Melkerson frå Stockholm tilbrakte eit år på øya Saltkråkan og endte opp med å kjøpe huset etter ein heisatur i gatene i Norrtälje. I tillegg til dei fem medlemmene Melkerson blir me kjent med familien Grankvist, Söderman og hans barnebarn Stina, læreren Bjørn og eit par andre bikarakterer. For meg er dette kjente og kjære historier frå barndommen då min barndoms bok har eit flott bilete av Tjorven og Båtsmann på omslaget, og har blitt lest fleire gonger. Eg har og vore i Astrid Lindgrens verden i Vimmerby og tatt toget gjennom Saltkråkan-teateret. Meget god opplevelse!

Det som er spesielt med Vi på Saltkråkan er at dette vart først skrevet som manus til ein TV-serie, og boka i sin heilhet vart skrevet etterpå. TV-serien frå 1964 vart godt mottatt og eg har sett den fleire gonger. Det er og lagt fem spillefilmer seinere, og der får me ein fortsettelse av romansen som oppstår på slutten mellom Malin og Petter. For ein romantiker som meg så vart det fint! Sidan eg kan Vi på Saltkråkan nærmast på rams så vart denne lesinga litt kjedeleg til tider, så nå kan det godt ta nokre år før eg leser den om igjen. Feidene mellom Tjorven, Pelle og Stina blir aldri utdaterte, og eg kan nærmast sjå føre meg ansikta til Johan og Niklas då dei oppdager at Teddy og Freddy ikkje er gutter, men jenter. Festlige øyeblikk! Anbefales!

XOXO

Bok: "Per Pusling og åtte andre fortellinger"

Forfatter: Astrid Lindgren (1907-2002), Eva Billow (ill.)
Originaltittel: Nils Karlsson-Pyssling, omsett av Solveig Blom, Jo Tenfjord og Agnes-Margrethe Bjorvand
Utgitt: 1949
Min utgåve: 2014
Format: Innbundet, 139 sider
Forlag: Cappelen Damm

Den svenske forfatteren Astrid Lindgren er verdskjent for sine romaner for barn, og for sine ulike karakterer som Pippi, Madicken, Emil og Rasmus. I 2017 skal eg fokusere på Lindgrens romaner, og eg veit det er mange gode historier i disse bøkene.

I novellesamlinga om Per Pusling finner me i tillegg åtte andre fortellinger. Nokre av dei som Peter og Petra, Aller kjæreste søster og Mirabell er kjente for meg, medan resten er ukjente. Felles for alle, og dette skriver Bjorvand i etterordet, er den magiske barndommen. Bertil i Per Pusling har lange dager når mor og far er på jobb og dermed dukker Per Pusling fram frå museholet; Barbro i Aller kjæreste søster ønsker seg både ein hund og ei venninne og dikter opp ei tvillingsøster inni rosebusken og I Skumringslandet kan alle både gå og danse sjølv om doktoren seier motsatt. 

Av dei ukjente falt eg for Prinsessen som ikke ville leke. Prinsesse Lise-Lotta har allverdens leiker og dokker, men ingenting får prinsessa til å leike. Ein dag treffer ho Maja på andre sida av slottsporten og ho lærer prinsessa å leike. Det heile ender med at dei bytter dokker, slik at Maja får ei nydeleg dokke som kan si Mamma, medan Lise-Lotta får den slitte dokka til Maja som kan leikes med.

Då denne novellesamlinga vart først utgitt på 50-talet vart fleire av både egennamn og stadnamn oversatt til norsk, men då Agnes-Margrethe Bjorvand gjekk gjennom oversettelsane før utgivelse i 2014 vart mykje endra tilbake til originalen. Unntaket er Per Pusling som i originalen heiter Nils Karlsson-Pyssling som er bokas mest etablerte karakter. Viss eg ikkje husker feil har eg sett ein filmatisering av denne karakteren, og den var skummel. Mitt uskyldige harehjarte slår til igjen! Fleire av historiane er og blitt biletbøker, blant anna Peter og Petra og Aller kjæreste søster. Når noveller skrevet i 1949 blir biletbøker på 2000-talet beviser det at Astrid Lindgren framleis er populær sjølv i våre dager. Anbefales!

XOXO

Bok: "Koste-Kari og de andre ungene"

Forfatter: Astrid Lindgren (1907-2002), Ingrid Vang Nyman (1916-1959, ill.)

Originaltittel: Kajsa-Kavat, omsett av Odd Bang-Hansen

Utgitt: 1950

Min utgåve: 1985

Format: Innbundet, 126 sider

Forlag: Cappelen Damm

Den svenske forfatteren Astrid Lindgren er verdskjent for sine romaner for barn, og for sine ulike karakterer som Pippi, Madicken, Emil og Rasmus. I 2017 skal eg fokusere på Lindgrens romaner, og eg veit det er mange gode historier i disse bøkene.

Novellesamlinga med Koste-Kari i spissen er ei samling med 11 historier med nemnte Koste-Kari, men og med den kjente historien om oksen Adam Engelbrekt, Pelle flytter til Rotebu og ein liten historie om far til Astrid Lindgren, Samuel August Ericsson. Elles var resten ukjent for meg, men like fullt underhaldande. Historiane viser mangfoldet i Astrid Lindgrens forfatterskap, og hennar kjærleik for barn av alle samfunnslag.

Koste-Kari vart forlatt på mormors dørstokk 3 måneder gammal, Samuel August var eit elska barn med fem brødre, medan Gull-jenta bur i lag med to tanter og ei kusine fordi mor hennar ligger på sjukehuset. Barna er heller ikkje ukjente med utfordringar og takler dei på sin måte, ofte til stor bravur og forundring frå dei vaksne. Det var nemleg vesle Kalle, ein uredd husmannsgut, som fekk den store oksen Adam Engelbrekt inn i fjøset ein påskedag. Novellesamlinga anbefales!

XOXO

Bok: "Ronja Røverdatter"

Forfatter: Astrid Lindgren (1907-2002), Ilon Wikland (f. 1930, ill.)
Originaltittel: Ronja Rövardotter, omsett av Jo Tenfjord
Utgitt: 1981
Min utgåve: 2000
Format: Innbundet, 227 sider
Forlag: Cappelen Damm

Den svenske forfatteren Astrid Lindgren er verdskjent for sine romaner for barn, og for sine ulike karakterer som Pippi, Madicken, Emil og Rasmus. I 2017 skal eg fokusere på Lindgrens romaner, og eg veit det er mange gode historier i disse bøkene.

Ronja Røverdatter handler om Ronja som veks opp med mor, far og tolv røvere i Mattisborga. Dei første åra av livet til Ronja er prega av harmoni, og Ronja veit lite om kva faren gjer til dagleg. Ein dag treffer Ronja Birk Borkason i skogen, og blir sjokkert då han kan fortelje at han, foreldra og røverne deira bur i den andre enden av Mattisborga. Den natta Ronja og Birk vart fødde tordna det så voldsomt at lynet slo ned i borga og delte den i to. Då Mattis tar Birk til fange blir Ronja så eitrande sint på han at ho flytter ut i skogen med Birk. Det blir starten på ein lang sommar, som til slutt fører til fred og fordragelighet mellom Mattis og Borka.

Historien om Ronja er nok den av Lindgrens historier eg kjenner best, og då eg las boka i går merka eg at eg kunne den nesten på rams. Eg har sett Ronja bli spelt på Rogaland teater (må ha vore på slutten av 90-talet) og eg hadde filmen om Ronja på VHS (ekstern lenke) og såg den mykje som barn. Det er ingenting som overrasker meg eller skremmer meg i historien om Ronja, men eg kan forstå om barn som ikkje kjenner historien blir skremt eller undrer seg. Mattis med sitt sinne, då Ronja sitter fast i snøen, hoppinga over Helvetesgapet og fleire slike ting. Eg kjenner historien så godt at for meg vart det simpelthen eit gjensyn med ein gammal venn (som søstra mi skreiv ein dag då ho hadde høyrt stemmen til Grete Haagenrud, det er hennar gamle venn). Ronja Røverdatter er i same kategori som Brødrene Løvehjerte (intern lenke), men for mitt harehjerte så passer den meg mykje betre. Anbefales!

XOXO

Bøker: "Mesterdetektiven Blomkvist"

Forfatter: Astrid Lindgren (1907-2002)
Utgitt: 1946, 1951 og 1953
Mine utgåver: 2007 og 1977
Omsettere: Tove Bakke (#1), Jo Tenfjord (#2), Eldor Martin Breckan (#3)
Format: Innbundet, mellom 102 og 165 sider
Forlag: Gyldendal og Tiden Norsk Forlag

Den svenske forfatteren Astrid Lindgren er verdskjent for sine romaner for barn, og for sine ulike karakterer som Pippi, Madicken, Emil og Rasmus. I 2017 skal eg fokusere på Lindgrens romaner, og eg veit det er mange gode historier i disse bøkene.

Bøkene om Mesterdetektiven Blomkvist handler om Karl Blomkvist, Eva-Lotta Lisander og Anders Bengtsson og deira rosekriger mot vennene Sixten, Jonte og Benka. Dei er inspirert av dei engelske rosekrigane, og førstnemnte trio er den kvite rose og sistnemnte er den røde rose. Sommarferien er alltid etterlengta og i tre somre følger me trioen på jakt etter den høgt akta Stormumriken. Innimellom rosekrigane og jobbing i foreldrenes butikker og verkstad er Karl Blomkvist sterkt interessert i detektivsakene til Lord Peter Wimsey og Hercule Poirot. Han må ofte på spaning rundt i nabolaget, og fører sirlig signalement over alle kjente og ukjente i den søvnige vesle byen. Det hender ikkje så mykje i byen, men det er ei stor hending i kvar av bøkene, og det får mesterdetektiven på beina. Mesterdetektiven Blomkvist er krimklassikere og blir framleis lest den dag i dag.

Mesterdetektiven Blomkvist har ikkje vore ein del av mi barndomslesing, men eg har ei søster som eg er ganske sikker på har lest dei i barndommen. Eg las veldig lite krim som barn, harehjertet mitt slår til igjen. Medan eg las disse bøkene så slo det meg at det er ikkje alle bøker som held seg like godt over fleire år, og eg merka at eg kjeda meg medan eg las. Rosekriger, stormumrik og ein tenåring på jakt etter forbrytelser ligger ikkje for meg. Når det er sagt er bøkene spennande og passer absolutt for barn i den rette alderen.

XOXO

Bok: "Brødrene Løvehjerte"

Forfatter: Astrid Lindgren (1907-2002), Ilon Wikland (f. 1930, ill.)
Originaltittel: Bröderna Lejonhjärta, omsett av Jo Tenfjord
Utgitt: 1973
Min utgåve: 1979
Format: Innbundet, 228 sider
Forlag: Cappelen Damm

Den svenske forfatteren Astrid Lindgren er verdskjent for sine romaner for barn, og for sine ulike karakterer som Pippi, Madicken, Emil og Rasmus. I 2017 skal eg fokusere på Lindgrens romaner, og eg veit det er mange gode historier i disse bøkene.

Brødrene Løvehjerte handler om brødrene Jonatan og Karl (Kavring) Løve som etter sin død hamner i det magiske Nangijala og den nydelige Kirsebærdalen. Lillebror Kavring trur at det er bare fryd og gammen i Nangijala, men det tar ikkje lang tid før han forstår at det er ikkje tilfellet. Onde krefter råder i utkanten av den koselege dalen, og det tar ikkje lang tid før begge brødrene må ut i kamp mot det onde.

I boka meiner dei onde ridderne at Kavring har nok ikkje eit løvehjerte, snarere eit harehjerte. Det kjente eg at eg hadde i går kveld då eg las ferdig boka om brødrene Løvehjerte. Gutane er inspirert av eit par gravstøtter på kyrkjegarden i Vimmerby (står det å lese i barnebiografien til Bjorvand og Aisato), men eg tviler på at det var så spennande å vera dei to gutane. Brødrene Løvehjerte er full av håp og kjærleik, men og det onde i verda, om overtru og vanskelege tider. Boka er ikkje på mi favorittliste, men det er ikkje fordi den ikkje er spennande, men fordi den er litt for spennande og skummel for mitt harehjerte. Anbefales!

XOXO

Bok: "Mio, min Mio"

Forfatter: Astrid Lindgren (1907-2002), Ilon Wikland (f. 1930, ill.)
Originaltittel: Mio, min Mio, omsett av Tove Bakke
Utgitt: 1954
Min utgåve: 2007
Format: Innbundet, 187 sider
Forlag: Cappelen Damm

Den svenske forfatteren Astrid Lindgren er verdskjent for sine romaner for barn, og for sine ulike karakterer som Pippi, Madicken, Emil og Rasmus. I 2017 skal eg fokusere på Lindgrens romaner, og eg veit det er mange gode historier i disse bøkene.

Mio, min Mio starter i Tegnérlunden i Stockholm der ni år gamle Bo Vilhelm Olsson ofte befinner seg. Han er sakna av politiet i Stockholm etter at han forsvant frå heimen sin. På veg ut av butikken til fru Lundin vart han bedt om å poste eit kort for ho, og sidan har ingen sett ham. Og slik starter eventyret! Bo Vilhelm kjem til Landet i det fjerne, møter sin far kongen og blir for evig og alltid heitande Mio. Landet i det fjerne er ikkje utan fiendar og den onde ridder Kato stjeler barn frå det fredelege landet. Mio, og den nye bestevennen Jum-Jum reiser ut for å utfordre ridder Kato, og kongen håper dei kjem tilbake til Landet i det fjerne.

Mio, min Mio er ei av Astrid Lindgrens triste bøker, men eg syns den i tillegg er full av håp og trua på seg sjølv. Bo Vilhelm Olsson er fosterbarn hjå Edla og Sixten, men er ikkje eit elska barn. Det får han først erfare då han kjem til min far kongen. Eg las Mio, min Mio første gong i 2008, og den har derfor ikkje vore ein del av min barndom. Då eg las den i helga syns eg ikkje den var noko særleg, men for ein 8-åring trur eg den hadde vore frykteleg spennande.

XOXO

Bøker: "Alle vi barna i Bakkebygrenda"

Forfatter: Astrid Lindgren (1907-2002), Ilon Wikland (f. 1930, ill.)
Utgitt: 1946, 1949, 1952
Format: Innbundet, frå 72 til 94 sider
Forlag: Cappelen Damm

Den svenske forfatteren Astrid Lindgren er verdskjent for sine romaner for barn, og for sine ulike karakterer som Pippi, Madicken, Emil og Rasmus. I 2017 skal eg fokusere på Lindgrens romaner, og eg veit det er mange gode historier i disse bøkene.

I løpet av eit års tid i livet til Lisa i Bakkebygrenda fortel ho om små og store kvardagshistorier. Det spenner frå tynning i turnipsåkeren, skulekvardag, om vegen til skulen, sommerferie, julefeiring og farfars 80-årsdag. Det er ting som barn kan kjenne seg igjen i, men det er og heilt annleis enn korleis barn har det i dag. Lisa bur så klart ikkje aleine i Bakkebygrenda. Ho har storebrødrene Lars og Bosse, i Nordigarden bur Berit og Anna, og i Sørigarden bur Ole og veslesøstra Kristi. Pluss at alle har mor og far, og Berit og Anna har i tillegg farfar.

Jeg heter Lisa og er ni år og bor i Bakkebygrenda. Mor sier at det heller kunne hett Bråkebygrenda, for vi barna her i Bakkebygrenda er så flinke til å bråke. (Tredje bok, side 7)

Eg har vokst opp med Bakkebygrenda og eg er ganske sikker på at historiane har blitt fortalt meg på senga før leggetid. Å lese det som vaksen er ganske morsomt for det er ting som er heilt opplagt for meg, men som Lisa eller eit barn som blir lest for hadde syns er og var ganske dramatisk. I tillegg tenker eg som vaksen at barna i Bakkebygrenda har ganske godt slingringsmonn for kva som er rett og galt. Eg hadde aldri fått lov til å bygge huler i høyet på låven, eller leike tikken blant kyrne i fjøset. Det var så klart ei annleis tid, køyring med hest og kjerre var heilt naturleg.

Barna i Bakkebygrenda er ein herleg gjeng som fint tåler gjenlesing i vaksen alder, og som absolutt dagens barn burde vere borti. Noko av det som er interessant med Lindgrens bøker er at veldig mykje er bygga på verkelege hendingar. Historiane er frå Lindgrens eigen barndom med søsknene, medan plassen Bakkebygrenda er bygga på hennar fars oppvekst på Sevedstorp i Vimmerby i Sverige. Der har eg vore og det er akkurat som å sjå Bakkebygrenda. Anbefales!

XOXO

Bøker: "Lotta fra Bråkmakergata"

Forfatter: Astrid Lindgren (1907-2002), Ilon Wikland (f. 1930, ill.)
Utgitt: 1956, 1961, 1971, 1977, 1990
Format: Innbundet, frå 32 til 82 sider
Forlag: Cappelen Damm

Den svenske forfatteren Astrid Lindgren er verdskjent for sine romaner for barn, og for sine ulike karakterer som Pippi, Madicken, Emil og Rasmus. I 2017 skal eg fokusere på Lindgrens romaner, og eg veit det er mange gode historier i disse bøkene.

Lotta er ikkje eit heilt nytt bekjentskap. Då eg kikka gjennom bøkene før eg las dei er det mange teikningar som vekker gode minner, og eg er ganske sikker på at eg har lest om Lottas sykkelfadese i barndommen. I Lotta-bøkene er det storesøster Mia-Maria som er forteljaren. Lotta og Mia-Maria har ein bror som heiter Jonas, ei mor og ein far, og dei bur i Kammakergata. Far meiner at gata vart døypt om til Bråkmakergata då trioen kom til verda, og slik har den blitt heitande Bråkmakergata. I nabohuset bur fru Berg, og det smarte med gjerdet mellom husa er det at er hôl i det for Lotta kan ikkje hoppe over slik som Jonas og Mia-Maria.

I løpet av fem bøker skjer det mykje, men eg lurer på korleis historien om Lotta ville vore om det ikkje var Mia-Maria som fortalte. Til tider er det litt farga av storesøsters syn på lillesøster, til dømes kapitlet om kor barnsleg Lotta er, eller når Lotta fleire gonger må leike akkurat det som søsknene vil. Som oftast er dei gode vener alle tre, men det hender at Lotta syns søsknene er superteite. Den mest kjente historien om Lotta trur eg er då Lotta flytter frå huset sitt til loftet over fru Bergs skjul. Den natta har Lotta drømt om kor stygge Jonas og Mia-Maria har vore mot bamsen hennar, og om morgonen syns ho alle er superteite inkludert mor. Det heile ender godt, men det er veldig morsomt å lese om. Alt i alt er Lotta ein finurleg karakter, og ho finner på ganske mykje rart. Det finaste ho gjer i løpet av tida syns eg er då ho skaffer juletre til familien. Så herleg historie!

Min plan om å lese kun romanane i første omgang vart til to romanar og tre biletbøker i historien om Lotta. Det var absolutt vel verd, og fleire biletbøker blir nok lest etterkvart. Eg har ikkje så mykje negativt å seie om Lotta, men noko eg beit meg merke i er at den femte biletboka, Jo visst er Lotta en blid unge, er skrevet over ti år etter den fjerde. Det merkes på illustrasjonane. Dei er flotte, men dei er ikkje like frå dei fire andre bøkene. Likevel, varmt anbefalt!

XOXO

Bøker: "Madicken"

Forfatter: Astrid Lindgren (1907-2002), Ilon Wikland (f. 1930, ill.)
Utgitt: 1960, 1976
Format: Innbundet, frå 153-202 sider
Forlag: Cappelen Damm

Den svenske forfatteren Astrid Lindgren er verdskjent for sine romaner for barn, og for sine ulike karakterer som Pippi, Madicken, Emil og Rasmus. I 2017 skal eg fokusere på Lindgrens romaner, og eg veit det er mange gode historier i disse bøkene.

I eit stort raudt hus ved elva bur Madicken, veslesyster Lisabet, mor Kajsa og far Jonas, hunden Sasso, katten Kosen og tenestejenta Alva. Jentene er svært glade i kvarandre, og finner på mykje rart og gøy saman. Madicken er eit nysgjerrig barn som prøver det meste og når sommerdagen ender med Moses i elva (som eigentleg er Lisabet i kleskorga) veit eg at det blir ei bra bok. Lisabet stikker seinare ei ert i nesa, Madicken sjekker om ho er synsk og galne skuleting blir forklart med den nye guten på skulen (som er i Madickens fantasi). Det er ikkje alltid det ender godt som då Madicken hopper frå vedskjultaket under hennar og Lisabets skuletur, men fiendskapen til fattigjenta Mia ender i vennskap etter ein sommerdag med lus. I Madicken skildres ulikheter mellom fattig og rik, og som storesyster til to kjenner eg på gleda då Madicken og Lisabet får ei veslesyster, Kajsa.

Etter fadesen med Karlsson på taket var det deilig å bruke ein heil søndag på å lese Madicken. Eg mangler ord for kor mykje eg liker Madicken, og eg håper den aldri går av moten. Astrid Lindgren beskriver eit samfunn under den første verdskrigen med pappa Jonas som redaktør i lokalavisa. Madicken får ein dag ho er sjuk eit eksemplar av dagens avis, men nyhetene er så triste at ho skriver likesågodt si eiga avis. Det blir ikkje stukket under ein stol at familien på Junibacken har meir penger enn naboane, men pappa Jonas er nøye med å vise barna, og spesielt Madicken, at fattigdom fins. Mamma Kajsa er nok hakket finere enn sin mann, og liker blant anna ikkje at barna seier stygge ord. Etterkvart blir ho meir radikal og tar tenestejenta Alva med på ball i regi av borgermesterfrua. Det faller ikkje i god jord hjå sistnemnte, men alle på ballet er samde om at ballets dronning er Alva. Det er alltid elementer av virkelighet i Lindgrens bøker, og Madicken er basert på Lindgrens beste venninne som vart kalt Madicken. (Kjelde: Agnes-Margrethe Bjorvands Astrid Lindgren (2015)) Lindgrens første barn, Lars, vart fødd utanfor ekteskap, og i ein artikkel eg fant frå 2007 skriver skribenten at det er i Madicken overgivelsen lyser sterkast.

Men han mener at det er i bøkene om Marikken det virkelig kommer til syne. Der lekes «Moses i sivet»-leker, den fornemme borgermesterfruen står for småbyens trangsynthet og Marikkens far er redaktør - det samme var faren til sønnen Lars. 

Eg har ikkje undersøkt meir om dette, men han har eit poeng. Det som er spesielt med mi Astrid Lindgren-lesing dette året er alt eg ikkje har lest som barn. Første boka om Madicken står heime i barndommens bokhyller i ein Bokklubben for barn-utgåve, men den andre boka har eg aldri lest. Sjokket var derfor stort då eg i jula las eit knippe av Lindgrens julehistorier og vesle Kajsa kjem til verda. Gledeleg sjokk! Madicken anbefales varmt!

XOXO

Bøker: "Karlsson på taket"

Forfatter: Astrid Lindgren (1907-2002), Ilon Wikland (f. 1930, ill.)
Utgitt: 1955, 1962, 1968
Format: Innbundet, frå 123-150 sider
Forlag: Cappelen Damm

Den svenske forfatteren Astrid Lindgren er verdskjent for sine romaner for barn, og for sine ulike karakterer som Pippi, Madicken, Emil og Rasmus. I 2017 skal eg fokusere på Lindgrens romaner, og eg veit det er mange gode historier i disse bøkene.

Lillebror får ein dag eit merkeleg besøk rett utanfor vindauget sitt i fjerde etasje i ein bygård i Stockholm. Besøket er ingen ringere enn Karlsson som har ein propell på ryggen. Vennskapet mellom dei to blir spesielt, og med den egoistiske Karlsson blir det fort skøyerstreker og forviklingar. Mor og far er glad for at Lillebror har ein kamerat, men det blir litt mykje til tider. I tre bøker skjer det ein heil del blant anna tjuver i nabolaget, fødselsdagsselskap, Karlssons første møte med fjernsynsboksen, husmorvikaren og onkel Julius.

Å lese barnebøker som vaksen kan by på ulike ting. Det kan by på morsomheter, men og på pur irritasjon. Karlsson på taket har aldri vore min favoritt; eg kan knapt huske at eg har sett dette filmatisert. Eg trudde alltid at søstra mi overdreiv når ho sa ho ikkje likte Karlsson på taket og kvifor ho ikkje likte han, men nå veit eg kva ho snakker om. Karlsson er ein egoistisk og frekk liten fyr (i sin beste alder) og dei fleste gongene gjer han ikkje livet anna enn surt for Lillebror. Det er nok meininga at bøkene om Lillebror og Karlsson skal vera av dei morosame Lindgen-bøkene, men den humoren har eg ikkje. Eg klarer simpelthen ikkje å like Karlsson på taket, men veit at det er betre historier der ute.

XOXO

Astrid Lindgren 1907-2002

Kjelde: Goodreads

I år som i fjor (og året før) skal eg lesa bøker av ein kjent barnebokforfattar. Det er få, om ingen, som har eit så breitt spekter av karakterer og historier som svenske Astrid Lindgren, og ho har eg valt å fokusere på dette året. Eg har lest dei fleste bøkene som barn, men eg veit det er hôl i min Lindgren. Blant anna har eg aldri lest Mesterdetektiven Blomkvist, og Karlsson på taket har eg skygga unna for han var så vanvittig irriterande på film.

14. november 2017 er det 110 år sidan Astrid Anna Emilia Ericsson vart fødd i Vimmerby i Sverige, og 28. januar er det 15 år sidan ho døydde i Stockholm. Eg hugser faktisk 90-årsdagen hennar veldig godt i 1997. Det var i dei tider mor kjøpte Donald kvar veke, og i det eine bladet fulgte det med eit kort der ein kunne skrive bursdagshilsen, og sende til Sverige. Astrid Lindgren var opptatt av barn, så den dag i dag syns eg det var ein meget fin gest.

Astrid Lindgren har fulgt meg i alle år, og eg vil i første omgang lese bøkene, ikkje biletbøkene. Eg har sett såpass mange filmatiseringer av bøkene hennar at det er mange scener eg kan spele meg gjennom, og det er kun ein liten månad sidan eg las fleire juleforteljingar frå bøkene hennar. Pippi Langstrømpe, som eg vil påstå er den mest kjente karakteren, kjem litt uti prosjektet då eg las Pippi-bøkene i 2015 i anledning 70-årsdagen. Dei siste åra har det kome fleire dokumentarbøker om Astrid Lindgren, og eg har lest bøker som Krigsdagbøkene, Brevene dine legger jeg under madrassen og barnebiografien Astrid Lindgren. Eg håper på tid og overskot til å lese fleire dokumentar- og biografibøker om Lindgren i løpet av 2017.

XOXO

Å lese bøker meint for barn

I 2015 las eg Tove Janssons Mummitroll-bøker, dette året har eg lest Roald Dahls barnebøker, og spørsmålet har meldt seg: Skal eg sette i gang med eit barnebokprosjekt i 2017 og?

Kandidatane er mange, men det melder seg grenser. Harry Potter og Narnia er opplagt, men det er og bøker eg har lest fleire gonger og kan nesten utanat. Det må vera noko som eg kan litt om, men ikkje alt. Noko som eg kan kose meg med dei dagane ingenting anna frister. Dei bøkene som eg spretter ned på biblioteket og henter annakvar dag for det går så kjapt å lese. Den forfattaren som har 20 ulike figurer, og som den dag i dag fascinerer ein hærskare av barn over heile verda.

Har du gjetta kven det er?

Ein skal ikkje ta lett på å lese bøker meint for barn. Ein ting er å lese biletbok etter biletbok for barna mine på jobb. I bokkassen er det bøker eg har valgt fordi dei betyr noko for meg, det er bøker basert på populærkultur som Elias og Kaptein Sabeltann, det er bøker som i underbevisstheten vil lære dei noko, og det er traktorblader i fleng (takka vere min far og lillebror som meir enn gjerne forsyner mine 3- og 4-åringer med blader). "Mine" barn er ikkje målgruppa for bøkene eg tenkjer å lese i 2017. I alle fall ikkje i formatet mykje tekst og lite bilete. Heldigvis fins det mange biletbøker basert på universet til forfattaren, men unntak melder seg. Seinast sist veke sat eg med ein 3-åring på fanget og las om den eine figuren til forfattaren, og det skal ikkje stikkas under ein stol at dette er yndlingsaktiviteten til 3-åringen. Ikkje nødvendigvis boklesinga (sjølv om det er viktig), men nærheten til den vaksne.

Eg har tenkt på Anne-Cath. Vestly, men det er ikkje så altfor mange år sidan eg leste bøkene hennar, og dei passer faktisk best på lydbok. Storytel har ein heil del så ein skal aldri si aldri. Kanskje dukker ho og opp i 2017.

Fleire av bøkene til forfattaren har eg lest fleire gonger. Det er scener eg kan spele ut i mitt hode etter utallige timar framføre filmatiseringa, men det er og figurar eg ikkje kjenner, og scener som er heilt ukjente. Før jul las eg ei bok der julescener frå bøkene var samla i ei bok og eg gjorde ein sjokkerande opplevelse. Eg har lest om figuren mange gonger, men denne scenen har eg aldri høyrt om i mitt 30-årige liv.

Eg tenkjer at når vaksne leser bøker meint for barn så må det og vera noko for vaksne i bøkene. Noko barna ikkje forstår med det første, men som gjer at dei vaksne humrer og ler. Roald Dahl har det, J.K. Rowling og C.S. Lewis har det. Anne-Cath. Vestly har sjokkert vaksne i årevis med sine figurer (ho laga endatil barnetime for vaksne fordi ho sa på barnetimen at babyer låg i magen til mora). Har forfattaren eg vil lese evnen til å skrive for barn og vaksne samtidig? Det er noko å forske på.

Så til avsløringa!

Eg har ein plan om å lese *trommevirvel* Astrid Lindgren i 2017. Det er absolutt ikkje eit originalt val, men faktum er at i min barndom las eg Pippi, Emil, Ronja (min kjære Ronja), litt Madicken, litt Bakkebygrenda og Saltkråkan. Kva skjedde med mesterdetektiven Blomkvist, Lotta, Kajsa, Rasmus, Mio og Karlsson på taket? Har det noko med popularitet å gjere, eller kva mi mor bestilte i bokklubben? Ikkje godt å seie, men 2017 blir eit bra barnebokår!

Forresten, gjetta du kven det var før eg avslørte det?

XOXO

Bok: "Astrid Lindgren"

Forfatter: Agnes-Margrethe Bjorvand (f. 1969)
Illustratør: Lisa Aisato (f. 1981)
Utgitt: 2015
Format: Innbundet, 108 sider
Forlag: Cappelen Damm

Den norske forfatteren Agnes-Margrethe Bjorvand er mest kjent som forfatter av fagbøker og oversetter av Astrid Lindgren-bøker, samt som lærar ved Universitetet i Agder. Lisa Aisato har eg fulgt sidan Mine to oldemødre kom ut i 2008. Sidan har ho gitt ut fleire bøker med eigen tekst, og vore illustratør for andre forfattere. Astrid Lindgren er deira første felles prosjekt.

Som namnet og forsida indikerer handler Astrid Lindgren om den svenske barnebokforfatteren. Det er ein gjennomillustrert biografi for barn om verdens beste forfatter (det syns hvertfall Bjorvand, s. 10). Boka har eit språk som passer for barn, den har sitater av Lindgren og frå bøkene hennar og små faktabokser. Illustrasjonane er til tider basert på lånte fotografier, og dei er maleriske og simpelthen nydelege å kvile augo på.

Som vaksen er det ikkje mykje som er ukjent i denne boka, men som introduksjon til barn som veks opp i dag er den heilt perfekt. Tidlegare har eg lest at Pippi vart først skrevet til dottera Karin Nyman då ho låg sjuk, men at Brødrene Løvehjerte var ein trøysteforteljing til Gunnar Ericsson då han var sjuk var nytt for meg. Det viser at livet til Astrid Lindgren har hatt stor betydning for forfatterskapet hennar. Boka er herved varmt anbefalt, og eg håper den liggjer under mange juletrær i år (anten det er til barn eller vaksne)!

XOXO

Bok: "Krigsdagbøker 1939-1945"

Forfatter: Astrid Lindgren (1907-2002)
Originaltittel: Krigsdagböcker 1939-1945
Utgitt: 2015
Oversetter: Lene Sandvold Evensen
Format: Innbundet, 320 sider
Forlag: Cappelen Damm

Astrid Lindgren er i dag ein verdskjent skaper av figurer som Pippi, Ronja, Karlsson, Madicken og fleire med dei. Under andre verdskrig var Lindgren husmor og yrkeskvinne, og i krigsåra skreiv ho dagbok om små og store hendingar i Sverige og verda.

Krigsdagbøker 1939-1945 var i grunnen 17 (!) handskrevne notatbøker med eigen tekst og utklipp frå aviser. Eg vil tru at det var ein relativt stor jobb å samanfatte bøkene og ikkje minst å tyde handskrifta til Lindgren. Boka er ein skildring av krigen, om små hendingar i kvardagen til Lindgren-familien og små drypp av kongeleg stoff figurerer til tider.

Det som er viktig å huske på når ein les denne boka er at det Lindgren skriver om er henta frå avisene. Det er ingen nyhetsbulletin på nettet fem sekunder etter at noko har skjedd, ingen tv-overføringer og såvidt radionyheter. Avisene hadde mykje av makta i krigsåras Sverige. Sjølv om Sverige som kjent var nøytral under annan verdskrig vart dei påverka av det som skjedde utanfor. Lindgren skriver og ein del om mat. Mat var viktig for ei husmor, og sjølv om ho til tider syns at Lindgren-familien fråtser i mat så skriver ho og at det er synd på andre land i verda som ikkje har den overfloden Lindgren-familien hadde til tider. Krigsdagbøker 1939-1945 er ein ærleg beretning om krigen, og dottera Karin Nyman skriver i etterordet:

Det er også spesielt at de kjappe nedtegningene hennes er så velskrevne at de kan gjengis uredigert og umiddelbart bli fengslende lesning. (s. 308). 

Astrid Lindgren vart ikkje ordentleg kjent som forfatter før etter krigen, men Pippi figurerer i dagbøkene som ein historie Lindgren flikker på først som godnatthistorie til Karin Nyman, og deretter skriver ned då ho blir sengeliggjande på slutten av krigen. Anbefales!

XOXO